Forum Rodów Grodzieńskich

Grodzieński Zespół Indeksacyjny => Indeksacja parafii Grodzieńskich => Wątek zaczęty przez: A. Rybalko w Październik 12, 2017, 12:50:06 pm

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 12, 2017, 12:50:06 pm
Podczas indeksowania zadaję sobie często pytanie, czym się różniła jedna parafia grodzieńska od drugiej? Z tych rozmyślań powstał pomysł „krótkich opisów parafii grodzieńskich”. Taki krótki opis nie ma żadnych ambicji naukowych i nie musi być doskonały. Służy wyłącznie pewnej orientacji wśród naszych parafii, przybliża je w czasie.

Byłoby wspaniale, gdyby osoby indeksujące, a zatem zapisujące dane w xls, również spróbowały sporządzić krótki opis swojej parafii. Najlepiej jest oczywiście wziąć 5 kolejnych lat urodzeń, ewentualnie dodać do tego dane z indeksów małżeństw i zgonów. Moje krótkie opisy dotyczą okresu 1797-1801, kiedy parafie miały stosunkowo niewielu mieszkańców, ale mam też opis parafii Sidra z lat 1809-1815, z krótką przerwą na lata napoleońskie. Możliwe są także dłuższe okresy czasu, jak na przykład w przypadku Janowa, obejmujące ok. 40 lat. Takie opisy są oczywiście bardziej wyczerpujące i jeszcze ciekawsze!

Opisy mogą być na bieżąco uzupełniane, dlatego warto od czasu do czasu przeczytać ten czy ów opis ponownie. Nie zaznaczam w żaden sposób momentu aktualizacji :)

Ciekawej lektury życzę,

Alicja

Dotychczas powstały opisy następujących parafii:

Brzostowica Mała http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2683#msg2683
Brzostowica Wielka http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2682#msg2682
Grodno fara http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2908#msg2908
Grodno Zaniemeńska http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2916#msg2916
Hniezno http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2952#msg2952
Hoża http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2689#msg2689
Indura http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2544#msg2544
Janów http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2929#msg2929
Kamionka http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2798#msg2798
Krynki http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2726#msg2726
Kuźnica http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg3018#msg3018
Kwasówka http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2621#msg2621
Łopienica http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg3051#msg3051
Mosty http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2829#msg2829
Łunna http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2433#msg2433
Repla http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2468#msg2468
Roś http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2941#msg2941
Sidra http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2435#msg2435
Sokółka http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg3092#msg3092
Świsłocz Górna http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2684#msg2684
Usnarz http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2551#msg2551
Wielkie Ejsmonty http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2436#msg2436
Wołkowysk http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg3019#msg3019
Wołpa http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=687.msg2434#msg2434


Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Łunna
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 12, 2017, 12:54:48 pm
Dane parafii   Łunna

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Uwagi: brak metryk UMZ z okresu 1800 styczeń-kwiecień oraz 1801 styczeń-sierpień

Rocznie   60-70 urodzeń
      10-15 małżeństw
      10-40 zgonów

Uwagi:
a)   Praktycznie brak metryk zmarłych niemowląt i dzieci
b)   W listopadzie-grudniu 1799 roku zmarło wiele dzieci 1-5 lat (epidemia ospy? Podobnie jak w par. Wołpa)
c)   Mieszkańcy Łunny zapisywani byli przeważnie jako pracowici. Możliwe, że wynikało to wyłącznie z widzimisię proboszcza, a nie ze stanu faktycznego.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   8,6%, mieszczan   0,4%, chłopów   67,6%, brak danych – 23,4%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: Łunna, Wola

Dwory (rodziny): Borysowszczyzna (Rodziewicz), Czerlona (Dziekoński) Jabłonowo (Gzowski, Piotrowski), Miniewicze (Strzałkowski, Szumowicz), Radziwonowicze, Siemaszkowszczyzna (Dubicki) Struha, Sućki (Mrozowski), Wola (Oskierko, Szabański).

Okolice (rodziny): Bohatyrewicze (Bohatyrewicz), Strzałkowskie alias Samostrzelniki (Strzałkowski), Sućki (Daszkiewicz, Kulikowski, Lewkowicz).

Wsie: Chomicze, Kamieńczany, Koziejki, Kucharze, Marcinowce, Masztalerze, Miesięczniki, Miniewicze, Ostrowo, Piłki, Radziwanowicze, Struha, Strzelce, Zahorany, Zaleski, Żylicze.

Duchowieństwo
Proboszcz: ks. Ignacy Nowicki do 1801, ks. Paweł Jackowski od 1 listopada 1801
Wikary / Wikarowie: brak.
Duchowni uniccy: ks. Leon Koncewicz, kapelan dworu Jabłonowo, po odejściu proboszcza Nowickiego również commendarius katolickiej par. Łunna.

Uwagi:
a)   Ignacy Nowicki był jedynym duchownym w latach 1797-1800. Nieznana jest data jego odejścia z powodu luki w dostępnych metrykach. Nie ulega wątpliwości, że swoich parafian znał dobrze i nazwiska zapisywał poprawnie.
b)   Leon Koncewicz udzielił jednego chrztu jako duchowny unicki, we wrześniu-październiku działał w Łunnie jako proboszcz.
c)   W metrykach znajduje się niewiele śladów przynależności wiernych do obrządku unickiego (2 chrzty udzielone przez ks. Nowickiego oraz 1 – przez ks. Koncewicza).
d)   Po nastaniu nowego proboszcza pojawia się bardzo dużo błędów w zapisach, nie tylko nazwisk, ale i miejscowości.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Wołpa
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 12, 2017, 01:00:30 pm
Dane parafii   Wołpa

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Uwagi: brak metryk UMZ z okresu 1800 styczeń-kwiecień

Rocznie   70-80 urodzeń
      ok. 20 małżeństw
      35-50 zgonów
Uwagi:
a)   Bardzo dokładne dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt
b)   W listopadzie-grudniu 1799 roku zmarło wiele dzieci 1-5 lat (epidemia ospy?)
c)   Stosunkowo wielu zmarłych bezimiennych obcych w mieście Wołpie

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   7,5%, mieszczan   24,1%, chłopów   48,2%, brak danych – 20,2%.

Wymienione w metrykach miejscowości
Miasto: Wołpa

Dwory (rodziny): Berdowszczyzna (Kołłątaj), Daniłowce (Giecołd), Długopol (Roth), Dzięciołowicze (Piotrowski), Jackowszczyzna, Jejczaki (Woronowicz), Niemejki alias Namejki, Tatarszczyzna (Jakubowski), Wołpa, Zapole (Ihnatowicz).

Okolice (rodziny): Siemaszki (Siemaszko, Maciejewski)

Wsie: Bobry, Daniłowce, Dubno, Dubowce, Dzięciołowicze, Dziękowce, Hledniewicze, Horyszki alias Ohryzki, Kowale, Króliki, Krzywonosy, Kulczyce, Kustowka, Łazy, Milki, Niemejki alias Namejki, Ostrowo, Pasynki, Piłki, Połówki, Rusany, Sarokodziły, Starzyna, Struha, Towściki, Tupiczany, Zarzeczany, Żerebiły.

Duchowieństwo

Proboszcz: Honoriusz Titz, rektor kościoła wołpiańskiego / Piotr Grochalewicz, rektor kościoła wołpiańskiego.
Wikary / Wikarowie: Augustyn Bendakiewicz, Piotr Czarnocki, Felicjan Jakubowski, Hipolit Jankowski, Wincenty Morawek, Paulin Pirzchański, Emeryk Reubau, Pius Wyrowski, Franciszek Zielonka.
Duchowni uniccy: ks. Jan Pociukowski, paroch unic.par. Wołpa

Uwagi:
a)   Obaj rektorzy działali równolegle, nie wiadomo, który był proboszczem.
b)   Jan Pociukowski udzielił tylko jednego chrztu.
c)   Jednego chrztu samą wodą udzieliła też szlachcianka Marianna Mickiewiczowa w okolicy Siemaszki. Niezwykłe jest to, że ten fakt odnotowano w księgach.
d)   Wikarowie należeli w większości do zakonu marianów. Jeden z nich, Emeryk Reubau, pracował też w Repli.
e)   Duża liczba duchownych nie sprzyjała jednolitemu zapisywaniu nazwisk.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Sidra
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 12, 2017, 01:04:50 pm
Dane parafii   Sidra

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1809-1811 oraz 1814-1815.
Uwaga: metryki z lat 1812-1813 czyli z okresu wojny napoleońskiej są zbyt wyrywkowe, dlatego nie zostały wzięte pod uwagę.

Rocznie   85-95 urodzeń
        20-30 małżeństw
        65-75 zgonów
Uwagi:
a)   Dokładne i staranne zapisy nazwisk.
b)   Bardzo dokładne dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt.
c)   Podano przyczyny zgonów.
d)   W lipcu-sierpniu 1811 roku zmarło wiele dzieci 1-5 lat na dyzenterię.
e)   W Sidrze i w Makowlanach odnotowano kilka rodzin ewangelickich o niemieckich nazwiskach: Budenow, Gierszon, Denn, Szwagrus, Trobert, Witt. Metryki chrztu w tych rodzinach zapisano (również) w księgach kościoła katolickiego.
f)   W Sidrze mieszkał chirurg Ludwik Szwarc, żonaty z Agnieszką Arciszewską.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   3,5%, mieszczan   15,2%, chłopów   72,1%, brak danych – 9,3%.


Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: Sidra

Dwory (rodzina): Jałówka (Chibowski), Krzysztoforowo, Kuścin (Dąbrowski), Makowlany (Żebrowski), Mikielewszczyzna (Kapica), Pawłowicze, Potrubowszczyzna, Sidra (Duchnowski).

Okolice (rodziny): brak.

Wsie: Achrymowce, Bieniasze, Bierniki, Bierwicha, Bity Kamień, Jałówka, Jurasze, Lisie Nory, Litwinki, Łozowo, Makowlany, Mościcha, Nowinki, Ogrodniki, Podsutki, Romanówka, Ryszkowce, Siekierka, Słomianka, Sniczany, Staworowo, Zalesie.

Duchowieństwo

Proboszcz: Kazimierz Leopold Wiałbutt, proboszcz w Zalesiu, administrator kościoła w Sidrze.
Wikary / Wikarowie: brak.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi: brak.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Wielkie Eysymonty
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 12, 2017, 01:12:34 pm
Dane parafii   Wielkie Eysymonty

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   ok. 70 urodzeń
      1-20 małżeństw
      25-45 zgonów

Uwagi:
a)   Dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt dość dokładne.
b)   Prawdopodobnie wiele rodzin nie robiło wielkiej różnicy między kościołem katolickim a unickim (np. brak metryk chrztów, są metryki zgonów)
c)   Duży odsetek unitów.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   73,5%, mieszczan   0,0%, chłopów   24,1%, brak danych – 2,1%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: brak

Dwory (rodzina): Burniewo (Eysymontt), Cydziki (Lebel), Gudziewicze (Eysymontt), Iwanowce (Eysymontt), Kniaziewicze (Zarzecki), Kraśnik (Houwalt, Zawistowski), Massalany (Kamiński, Laskowski), Trzeciaki (Mrozowski), Żukiewicze (Eysymontt)

Okolice: Burniewo, Eysymontty Wielkie, Glindzicze, Jarmolicze, Jodkiewicze, Jukniewicze (prawdopodobnie błędny zapis, nazwa wymieniona tylko 1 raz), Jurowce vel Małe Jodkiewicze, Kuliki, Maciejewicze, Misiewicze, Mitkiewicze, Siezieniewicze, Żukiewicze

Wsie: Cydziki alias Nowosiółki, Dublany, Kajeniowce, Kowale, Massalany, Nowiki, Odźwierna, Piaski, Poczujki, Rodziewicze, Rymuciowce, Siemierenki, Trzeciaki, Wołotynia.

Duchowieństwo

Oto lista nazwisk duchownych pracujących w parafii od najdawniejszych czasów, sporządzona przez Sławomira Olczyka. Autor jest w trakcie stałego uzupełniania tych danych, również na stronie w Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ejsymonty_Wielkie#Proboszczowie_ko%C5%9Bcio%C5%82a_parafialnego_w_Wielkich_Eysymontach
 
•   Jerzy Karaś (zmarł we wrześniu 1663)
•   Kazimierz Jan Woysznarowicz  – od 08.09.1663
•   Paweł Dzierzka – od 1669
•   Paweł Siechnowicz – do 1722 (zmarł)
•   Antoni Józef Kalecki – 1722–1728
•   Łukasz Długoborski – w 1728
•   Michał Kasper Orzechowski – 1732–1735
•   Jan Szyszka - przypuszczalnie 1736–1739
•   Andrzej Józef Eysymontt – 1739 – po 1749
•   Jerzy Józef Eysymontt – ok. 1759–1789
•   Antoni Eysymontt – 1790-1806
•   Michał Siezieniewski – 1812–1851
•   Dominik Malejewski – 1851–1865
•   Stefan Rogowski 1865-1866
•   Benedykt Nakutowski 1866-1867
•   Ignacy Pongański 1866 - po roku 1872
•   Dominik Jarosz – na pewno w 1903 r.
•   Konstanty Kretowicz – 1912–1924
•   Edmund Pietkiewicz – 1926–1952





Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: wd w Październik 13, 2017, 10:55:19 am
Alicjo,

Gwoli uzupełnienia.

Kuścin znajdował się w parafii Kuźnica. I to tam zasadniczo chrzczono narodzone w Kuścinie dzieci.

Wojny napoleońskie raczej chyba nie miały większego wpływu na demografię parafii sidrzańskiej. Główne siły Wielkiej Armii przemieszczały się bowiem bardziej na północ, od Łomży w stronę Augustowa a dopiero następnie dalej na wschód. Armia Reymera natomiast przeszła z Białegostoku w kierunku Bobrownik, przez puszczę obecnie zwaną Knyszyńską. Niewątpliwie w interesującyh nas okolicach pozostały pewne niedobitki owych armii. Na przykład pewna obywatelka Kuźnicy, już nieżyjąca pani nosząca piękne polskie nazwisko Koduń (Codogne ?) była jedną z ich konsekwencji...

Pzdrw.
W.
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 13, 2017, 11:49:07 am
Witaj,

dzieki za uzupelnienie! Wojny nie mialy pewnie wplywu na demografie, ale na zapisy metrykalne - tak. Lata 1812-1813 sa bardzo skape w zapisy, mowie tu o parafiach Sidra, Repla, Wielkie Eysymonty, bo te indeksowalam. Nie sadze, ze kobiety przestaly rodzic, a mieszkancy - zenic sie i umierac. Totez gwoli prawdy statystycznej lepiej tych lat nie uwzgledniac.

Pozdrowienia serdeczne,
Alicja
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Repla
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 27, 2017, 11:20:27 pm
Dane parafii   Repla

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   150-180 urodzeń
      40-50 małżeństw
      80-120 zgonów

Uwagi:
a)   Dokładna rejestracja zmarłych niemowląt i dzieci

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   4,2%, mieszczan   0,3%, chłopów   95,3%, brak danych – 0,2%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasteczko: Repla

Dwory (rodziny): Berdowszczyzna par. Wołpa (Kołłątaj), Hanusowszczyzna, Kuźmicze (Kamiński), Nowosiółki (Łopaciński), Raszew (Cieleszyński, Kudziński), Repla (Giergielewicz, Hryniewicz), Repelka (Walewski), Tereszki, Werejki (Leonowicz, Wasilewski), Złobowszczyzna.

Okolice (rodziny): Biergiele (Bortkiewicz), Burniewo (Eysymont, Kulikowski, Micewicz, Roszczewski, Siemaszko, Statkiewicz), Burniewo Chmieliszcze (Koroza, Obuchowski, Roszczewski), Lewoniewicze alias Leonowicze (Lewoniewski, Wybranowski).

Wsie: Bojdaty, Burniewo, Ciniewicze par. Wołpa, Duchowlany, Dylowce, Grzybowce, Hanusowce / Hanusowszczyzna, Jeżowce, Kaleniki, Kuwieki, Lwowka/Lwówki, Małachwiejowce, Mańki, Marcjanowce, Miesztuny, Milkowce, Moćkowce / Maćkowce, Myśluki, Nikanowce, Nowiki, Nowosady, Nowosiołki, Ogrodniki, Pietraszowce, Połoszki, Sedejki, Sobolowce, Suhaki, Szafranki, Szulejki, Szyłowlany, Tereszki, Trumpy, Werejki, Worony, Załuczany, Zancewicze, Złobińce, Żarna, Żyniowce/Żeniowce.

Karczma (rodzina): Hołynka, należąca do dworu Raszew (Pancewicz)

Duchowieństwo

Proboszcz: ks. Kazimierz Szczukocki, dziekan wołkowyski, kanonik inflancki.

Wikary / Wikarowie: ks. Jakub Hudzinowicz (styczeń 1797); franciszkanin Ludwik Smorszczewski (styczeń 1797-czerwiec 1798), marianin Emeryk Reubau (czerwiec 1798-listopad 1800), ks. Antoni Sosnowski (styczeń-początek lutego 1801), ks. Bartłomiej Iwanowski (kwiecień 1801).

Inni duchowni: proboszcz Franciszek Cybulski, par. Szydłowicze (1 chrzest w lipcu 1800), proboszcz Fabian Eysymontt, par. Wielkie Ejsmonty (2 chrzty w lipcu 1801), bernardyn Honoriusz Jucewicz, kapelan dworu Werejki (chrzest samą wodą bliźniąt w styczniu 1801), marianin Wincenty Morawek (3 chrzty w sierpniu 1800), franciszkanin Ignacy Sutkowski par. Swisłocz (1 chrzest w 1799 i 2 chrzty w 1801), ks. altarysta Maciej Zaleski, par. Strubnica (1 chrzest w 1800)

Duchowni uniccy: ks. Jan Hłodkowski (Stary Dworzec), ks. Wawrzyniec Dawidowicz i Wincenty Dawidowicz (Stary Dworzec), ks. Andrzej Sosnowski (parafia niezdefiniowana).

Uwagi:
a)   Proboszcz Kazimierz Szczukocki był wieloletnim proboszczem w Repli. Znany jest dokument w roku 1776, gdzie zapisany jest jako proboszcz replański. Znał doskonale zarówno nazwiska parafian jak i nazwy miejscowości, które zapisywał tak, jak były przez ludność wymawiane (np. Duchaulany zamiast spolszczonej formy Duchowlany).
b)   Pater Emeryk Reubau pracował też w Wołpie. Po zakończeniu posługi w Repli odwiedzał księdza Szczukockiego parokrotnie w 1801, o czym świadczą pojedyncze metryki chrztów.
c)   Pater Wincenty Morawek również był czynny przede wszystkim w Wołpie.
d)   Ks. Antoni Sosnowski był przez miesiąc wikarym w Repli, w dalszych metrykach pojawia się sporadycznie jako duchowny unicki.
e)   W niektórych unickich rodzinach sakramentu chrztu udzielali uniccy duchowni w katolickim kościele w Repli.

Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: Ala2 w Październik 28, 2017, 01:45:14 pm
Dziękuję za piękne zestawienie.
Odnośnie tego jak długość pobytu księdza na parafii wpływała na poprawność wpisywania nazwisk, nazw wsi czy folwarków, zaścianków itd.   Wydawało mi  się, że to powinno być atutem unikania błędów w nazwach. Szukając moich bliskich znalazłam w pewnej parafii metrykę urodzin z napisanym prawidłowo nazwiskiem.  Zanim zaczęłam szukać kolejnych dokumentów dotyczących tegoż nazwiska   upewniłam się  na podstawie ksiąg, iż  proboszcz zarządzał tą parafią przez kilka lat, a więc  nie może być mowy o pomyłce. I rzeczywiście przez jakiś czas nazwisko było pisane tak  jak brzmiało nazwisko moich bliskich.  Zmienił się proboszcz w tejże parafii i pierwszy jego wpis w metryce  zmienił   jedną literkę  zarówno w nazwisku jak i w nazwie wsi . Mając  mnóstwo wątpliwości  dotarłam do publikacji  opisującej bardzo dokładnie  tą parafię . Nowy  proboszcz napisał prawidłowo  zarówno nazwę wsi  jak i nazwisko . A ja ...będę dalej szukać bliskich......... bogatsza o kolejne doświadczenie.
                                                                                                 pozdrawiam Alicja
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: Albink w Październik 28, 2017, 03:08:44 pm
Witam
Dużo pracy i gratka dla koneserów genealogii.
Natomiast mam kilka uwag do pisowni nazwisk, miejscowości, a nawet imion. To nie było takie proste gdzieś mniej więcej do początku XX wieku. Patrząc na zapisy z XVII - XIX wieku widać bardzo wiele nieścisłości. Przyczyn był mnóstwo. Raczej nie było urzędowych spisów miejscowości, nazwisk. Na tych terenach /mówimy o Grodzieńszczyźnie/ posługiwano się językiem niby polskim, ale nie był to język typowo polski, tylko pomieszany z starorosyjskim. Taka mieszanka, nawet jak czyta się dokumenty urzędowe z XVII czy XVIII wieku /XIX wiek to już w większości rosyjski/, to wygląda to na język staroruski z polskimi literami. No i przechodzimy do pisowni w metrykach. Podstawa, to ksiądz czy też osoba spisująca metryki pisali to co usłyszeli. Jeżeli ktoś był dłużej na parafii, to przyzwyczaił się do pewnych nazw. To zresztą zależało też od jego wykształcenia a nawet chęci, takiego rzetelnego podejścia do sprawy. A z tym bywało różnie. I ci nawet niby "doświadczeni" księża raczej nie przywiązywali wielkiej wagi do pisowni. Problem był z literką H, ta literka robiła duże zamieszania. Podam kilka przykładów wyłowionych z zapisów metrykalnych, gdzie wyraz raz jest pisany z literką H, a za chwilę bez tej literki: Hryszkiewicz-Ryszkiewicz, Horczak-Orczak, Haudziewicze-Audziewicze, Hewa-Ewa, Hapanowicz-Apanowicz, Harbacewicz-Arbacewicz i jeszcze można to mnożyć. Często występuje nazwisko Chwieduk-Fieduk i im podobne, w tym przypadku wywodzi się to od Chwiedora /Teodora/. W późniejszym czasie Chwieduk, Chwiedorowicz, Chwiedziukiewicz zanika i jest Fieduk, Fiedorowicz lub Fiedziukiewicz. A w tej samej metryce to nazwisko może być zapisywane podwójnie, co obrazuje załączony skan w pozycji 45, gdzie z boku zapisano Fieducikowa a w treści Chwieducikowa. Inna sprawa to imiona Maciej - Mateusz, Jadwiga - Ludwika, Stefan - Szczepan, które zapisywano zamiennie, raz tak, a za chwilę inaczej.
Podobnych przypadków jest mnóstwo i trzeba znać dobrze przeszukiwaną parafię, żeby się nie pogubić i nie narobić błędów.

https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-998N-C3DL?i=230&cat=2323279
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 28, 2017, 07:13:06 pm
Witam serdecznnie,
i dziekuję za cenne uwagi! Pan Albin napisał "dla koneserów genealogii" - i bardzo słusznie. Wzywam i nawołuję do tego, żeby być koneserem, zostać koneserem, smakować te metryki jak dobre stare wino. Szukamy naszych przodków, ale w pewnym momencie przestajemy ich rozumieć, bo inne czasy, inne obyczaje, inny sposób myślenia. Pozostaje droga poprzez tzw. szeroki kontekst. Staram się zrozumieć parafię mego Ojca Replę w XIX wieku, żeby jakoś się połapać w tym, co kiedyś było normalne i zwyczajne, a co niezwykłe.

O księdzu Szczukockim z Repli napiszę jeszcze osobno, mam wrażenie, że to postać bardzo światła i ludziom przyjazna. Ksiądz miał też ładny i wyraźny charakter pisma, wiem na podstawie nie tylko akt, ale i jego podpisu oraz jednej ciekawej notatki. My genealodzy mamy bardzo często do czynienia z odpisami metryk, wykonanymi przez kogoś innego, np. wikarego, który parafii i nazwisk nie znal i tylko przepisywał z notatek proboszcza. W takich momentach zmienia się pisownia nazwisk i miejscowości. Ktoś, kto przepisywał z notatek ks. Szczukockiego, nie miał szansy popełnić błędu.

Było mi bardzo miło, gdybyście Państwo opisali choć króciutko własne parafie. To nie jest aż tak dużo pracy. Np. z łatwością można zrobić zestawienie ile w kolejnych 5 latach bylo chrztów, ślubów i zgonów, kto był proboszczem.

Pozdrowienia,
Alicja

Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: Piotr Paweł CYPLA w Październik 29, 2017, 12:58:33 am
Kochana Pani Alicjo,

Jak zwykle pełen jestem podziwu dla Pani pomysłowości, zaangażowania i sumienności i dociekliwości... To oczywiście niezwykle cenne i nader pożyteczna inicjatywa. Opisywanie miejsc, w których żyli nasi przodkowie, tak jak Pani sama słusznie zauważyła, pozwala nam "zrozumieć" ich samych, jak również czasy, w których żyli. W tak ujętym kontekście historia naszych przodków, to nie tylko zapis z aktów metrykalnych opisujących kolejne etapy życia - narodziny, małżeństwa, śmierć, ale także miejsca, zdarzenia i ludzie żyjący wokół nich. W taki właśnie sposób powinniśmy postrzegać genealogię rodów, historię których próbujemy odtworzyć. W tym wszystkim niezwykle ważne wydają się także kwestie, na które uwagę zwrócili Panowie Albin i Waldek. To specyfika poszczególnych parafii, wydarzenia historyczne, różnego rodzaju kataklizmy dziejowe, epidemie, jak również urzędnicy państwowi i kościelni, którzy współuczestniczyli w tworzeniu rzeczywistości, która obecnie dla nas jest mniej lub bardziej zagmatwaną historią...

Zaprezentowaną przez Panią formułę przyjęliśmy już jakiś czas temu przy prezentowaniu danych na portalu rodygrodzienskie.pl który obecnie jest oficjalnym portalem Stowarzyszenia Rodów Grodzieńskich. Dowodzi to, że myślimy podobnie, co mnie osobiście bardzo cieszy.
W poszczególnych INDEKSACH staramy się zawrzeć zarówno historię ludzi, rodów, jak i miejsc w których żyli - okolic, wsi, folwarków, miasteczek, miast, parafii i kościołów. Niestety idzie to opornie, ale jak mówi przysłowie "Kraków nie od razu zbudowano". W przypadku parafii Jeziory, którą badam od pewnego czasu pojawiły się już opisy miejsc, jak i  analizy ksiąg np. http://www.rodygrodzienskie.pl/?page_id=977 (http://www.rodygrodzienskie.pl/?page_id=977) ; ; [url]http://www.rodygrodzienskie.pl/?page_id=1739]http://www.rodygrodzienskie.pl/?page_id=1950[/url; [url]http://www.rodygrodzienskie.pl/?page_id=1739 (http://www.rodygrodzienskie.pl/?page_id=1950[/url[/b), itd.
O ile Pani pozwoli, to znajdą się tam również opisy, które zostały powyżej zaprezentowane. W tym miejscu prośba do Albina i Waldka - Wasza potężna wiedza historyczna byłaby w tym niezwykle pomocna...

Na marginesie wyżej opisanego tematu, ale w związku z nim, bardzo cenne są spostrzeżenia Pana Albina o licznych nieścisłościach pojawiających się w księgach metrykalnych i wszelkiego rodzaju dokumentach z epoki. Faktem jest, że nawet ci najbardziej "dokładni" księża nie zawsze przedstawiali faktyczne brzmienie nazwisk, czy miejscowości. Niestety "ładny", czy "brzydki" charakter pisma nie miały z tym najmniejszego związku. Spotkałem setki bardzo czytelnie spisanych aktów, jednak to był ich jedyny pozytyw - łatwiej było odnaleźć wypisywane bzdury. Nazwisko w tamtych czasach to pojęcie względne i spisywane z reguły ze słuchu. Posiadacz nazwiska nie był w stanie zweryfikować poprawności, ponieważ przeważnie był niepiśmienny. W ten sposób w księgach pojawiał się przecudowny melanż, w którym nam obecnie ciężko się zorientować. Analizując księgi zaczynamy się gubić czy np. Obuchowski i Obuchowicz to ten sam ród i czy Obuchowo i Obuchowicze to te same, czy różne okolice. Teoretycznie to różne nazwiska i nazwy, ale ta oczywistość z ksiąg już tak oczywista nie jest. Nie wspomnę tu o Ejsmontach występujących w wielu badanych przez nas parafiach. przecież nie bez powodu powstało żeby nie skłamać kilkadziesiąt sposobów pisowni tego nazwiska... Litera "H" wspomniana przez Pana Albina, której brak w rosyjskim alfabecie i podobieństwo wielu nazwisk, to istny koszmar dla badaczy takich rodów jak: Hryncewicz, Hryniewicz, Hrynkiewicz, itp. W księgach odnajdujemy ich pisanych przez rosyjskie "G" i wymieszanych do granic możliwości, ponieważ ksiądz - nawet ten co był w danej parafii lata, nie był w stanie zapamiętać subtelnej różnicy w pisowni podobnie brzmiących nazwisk. Podobnie działo się z całą masą nazwisk zaczynających się na literę "G" i nie tylko... Na przestrzeni wieków zmieniała się także pisownia poszczególnych nazwisk. Pamiętajmy, że kiedyś nie było litery "j" zastępowano "y", "u" często było pisane jako "ó". Znaki miękkie typowe dla języka polskiego równie często były pomijane... Spisywanie aktów w języku rosyjskim oprócz wspomnianych uciążliwości z literą "H" zmieniło pisownię wielu nazwisk przez brak liter ę, ą, ś, ć, ź, ó przekręcając nazwiska i nazwy miejscowości czasami do form absurdalnych. Wpisywane znaki "miękkie" nie zawsze znajdowały się tam gdzie potrzeba, co jeszcze bardziej komplikowało. Nawet moje raczej nieskomplikowane nazwisko pisane po rosyjsku nabiera innego wymiaru i może być odczytywane jako CYPLJA. A wyobraźmy sobie jak może się wydarzyć w przypadku nazwisk bardziej złożonych... Nam wertującym nieustannie księgi życia to nie ułatwia, ponieważ zawsze staje przed nami jakaś niewiadoma. Oczywiście nie tylko na Grodzieńsczyźnie pojawiał się ten problem. Dzisiaj pomagałem komuś przetłumaczyć akt z jednej z parafii mazowieckich (również zabór rosyjski) - poszukiwane nazwisko KNOBER. W znaczącej części aktów tak faktycznie spisane i tak przekazywane w kolejnych pokoleniach. A jak brzmiało faktycznie? - KNĄBER... różnica niby niewielka, ale niedoświadczonego poszukiwacza zatrzymała.

Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 29, 2017, 09:47:36 am
Panie Piotrze,
dzięki za wpis i przypomnienie, że opis parafii Jeziory też istnieje i to wcale nie krótki!

Nazwiska i ich zapis to temat morze, po prostu niewyczerpany. Należałoby jednak oddzielić trzy sprawy: 1. rozmaita wymowa i zapisy tego samego nazwiska 2. błędny zapis nazwiska po prostu przez pomyłkę 3. nazwiska aliasy / vel.

Ad1: dotyczy rozmaitych form nazwiska np. takich z literka "h" czy rozmaicie wymawianych jak Fiedorczyk-Chwiedorczyk. Dodajmy tu jeszcze możliwość niewyraźnej dykcji oraz braków uzębienia. 

Ad2: Moje nazwisko jest dosyć proste i rzadko zdarzały się tu pomyłki. Jednak raz pomylono nazwisko matki z nazwiskiem ojca, innym razem zapisano nazwisko jako "Bułka". Nigdy bym nie wpadła na taką możliwość, tym bardziej, że w parafii była rodzina o nazwisku Bułka, tylko w innej wsi.

Ad3: Fantastyczny świat odmiennej mentalności otwiera się przed nami, kiedy zaczynamy kojarzyć, że jedna rodzina mogła mieć dwa nazwiska i nikogo to specjalnie nie dziwiło. To pułapka tylko dla nas, biednych pozukiwaczy prawdy... Przykłady z par. Repla: Suszko alias Górniewicz, Romańczuk alias Sakson, Harbaczyk alias Wołyniec, Czepielinda alias Matukiewicz alias Szymańczuk. Ale nie wszyscy Romańczukowie mogli się nazywać Sakson, a tylko jeden ród, z którego mam zaszczyt pochodzić.

Facit: Na wszystkie te problemy widzę tylko jedno lekarstwo: to indeksacja i bardzo dokładna analiza indeksów. W szablonie dla indeksacji istnieją trzy szpalty: nazwisko w księdze, nazwisko, nazwisko vel. Należy z tych szpalt korzystać, pamiętając jednak, że w portalu wychodzą ostatecznie dwie szpalty: nazwisko i "to inne" nazwisko.

Pozdrawiam serdecznie,
Alicja 
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: wd w Październik 29, 2017, 11:29:41 am
Z drugiej strony mamy sytuację w której większość mieszkańców jakiejś wsi nosiła takie same nazwisko. Na przykład we wsi Kilinczany na 45 domów 19 było zamieszkanych przez Januszkiewiczów. Wtedy by rozróżnić tych wszystkich Januszkiewiczów nadawano im różne przydomki. I od tej pory Januszkiewicz z pierwszej chaty nazywał się np. Staśko Pomidor, a Januszkiewicz z chaty przedostatniej nazywał się Kulawy Staśko. A nazwiska przestawały być potrzebne...
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Październik 29, 2017, 11:54:31 am
Tak, to czwarty wariant możliwości zapisu nazwiska, którego nie domyślałam do końca  :) Przydomki w celu rozróżnie nia różnych linii mają znaczenie praktyczne. Niezrozumiałe jest jednak, po co były potrzebne dwa nazwiska rodzinie Suszko vel Górniewicz, gdy była to jedyna rodzina nie tylko w Duchowlanach, ale i w calej parafii.
Pozdrowienia,
Alicja
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Indura
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Listopad 30, 2017, 02:28:48 pm
Dane parafii   Indura

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   130-200 urodzeń
      20-40 małżeństw
      50-90 zgonów

Uwagi:

a)   Dość dokładne dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt i małych dzieci. Jednak nie we wszystkich miejscowościach rejestrowano takie zgony. Być może przyczyną była zbyt wielka odległość od kościoła.
b)   Wydaje się, że śmiertelność niemowląt była w parafii niższa niż dotychczas indeksowanych parafiach grodzieńskich. Twierdzenie to wymaga jednak konkretnych dowodów.
c)   Całkowity brak stanu mieszczańskiego w parafii.
d)   Dość zgrzebna parafia, brak jakichkolwiek prominentów wśród chrzestnych, jeśli nie liczyć proboszcza Lachnickiego.
e)   Nazwiska panieńskie kobiet podane tylko dla szlachcianek, bardzo rzadko dla pozostałych (majętniejszych?).
f)   Nazwiska matek chrzestnych zapisywane niedokładnie, ewidentnie ta sama osoba raz jest panną, a raz mężatką.
g)   Chrzty odbywały później po urodzeniu niż w innych parafiach, co zakłada staranniejsze przygotowanie tego rodzinnego święta, a co z kolei świadczy o większej zamożności mieszkańców.
h)   Wyjątkowa rzadkość: kobieta jako świadek ślubu! Zdarzyło się to w parafii dwa razy, co raczej wyklucza mechaniczną pomyłkę.
i)   Filią parafii w Indurze była parafia w Usnarzu, która powstała w 1795 roku.
Niektóre z powyższych uwag sugerują stosunkową zamożność i nawet emancypację mieszkańców parafii. Potwierdzeniem tego mógłby służyć fakt wybudowania nowego murowanego kościoła staraniem proboszcza Radziewicza i parafian w roku 1815; okazała świątynia stoi do dziś. Dla porównania: kościoły na Grodzieńszczyźnie bywały fundowane przede wszystkim przez władców lub wielmożów.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   7,3%, mieszczan   0,0%, chłopów   92,6%, brak danych – 0,0%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Indura
Dwory (rodzina): Domanowszczyzna folwark (Lebel), Hrajno (Judynowicz, Wołk), Lachnowo, Nowosiółki (Zarzecki) Plebanowce (Eysymont), Zarubicze (Lebel; patrz również par. WE; Tatt, Trzeciak), Żarnówka (Aluszyński vel Alużyński).
Okolice (rodziny): Hlebowicze (Hlebowicz, Łaszkiewicz, Narbut, Panasewicz, Sarosiek, Siwicki, Strzembicki), Pacenki (Pacenko, Statkiewicz), Petelczyce (Hlebowicz), Sarosieki (Cydzik, Sarosiek), Żukiewicze (Szumski, Jodkowski).
Wsie: Bielewo, Bojary, Dubowka, Dziemitkowo, Joskiewicze (później: Jaśkiewicze), Koniuchy, Kowalicze, Kozły, Kruhliki, Łuckowlany, Mohylany, Odła, Pieśle, Plebanowce, Prokopowicze, Putne, Rohacze, Słomianka, Trochimy, Wodlany, Wójtowszczyzna, Zarubicze, Żarnówka.
Miejscowości z innych parafii (pojedyncze metryki): okolica Jodkiewicze par. Wielkie Ejsmonty.

Duchowieństwo
Proboszcz: Stanisław Lachnicki, kanonik smoleński, dziekan grodnieński. Nie od rzeczy będzie dodać, że w obrębie parafii leżały dobra Lachnowo.
Wikary / Wikarowie: Placyd Jaszczółd, Bazyli Sienicki, Paweł Jackowski, Rajmund Dapkiewicz.
Duchowni uniccy: przypuszczalnie ks. Serafin Wołk, „commendarius” czyli delegowany do pracy w parafii; nigdzie nie został nazwany wikarym.

Uwagi:
a)   Proboszcz Lachnicki pojawiał się w parafii raczej sporadycznie. Udzielił tylko ok. 5 % chrztów.
b)   Codzienną pracę wykonywał tylko jeden duchowny, co w tak dużej parafii było zadaniem prawie ponad siły. Nie pracowali zresztą długo: Serafin Wołk (styczeń 1797-marzec 1798), franciszkanin Placyd Jaszczółd (marzec 1798-marzec 1799), franciszkanin Ludwik Smorszczewski (15.-19.08.1798), Bazyli Sienicki (marzec 1799-luty 1801), Paweł Jackowski (luty-wrzesień 1801), Ignacy Sutkowski (wrzesień-listopad 1801), Roch Mogielnicki (21.-27.10. 1801), Rajmund Dapkiewicz (listopad-grudzień 1801).
c)   Jak widać, najdłużej wytrzymał tę harówkę Bazyli Sienicki. Od marca 1801 roku spotykamy go w filialnej parafii Usnarz, gdzie pracy było znacznie mniej (70-80 chrztów rocznie).
d)   Duchowni znani z innych parafii grodzieńskich: Paweł Jackowski (został proboszczem w Łunnie od 1 listopada 1801), Ludwik Smorszczewski (Repla), Ignacy Sutkowski (Repla).

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Usnarz
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Grudzień 06, 2017, 06:16:03 pm
Dane parafii   Usnarz

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   50-80 urodzeń
      6-20 małżeństw
      20-30 zgonów

Uwagi:
a)   Parafia w Usnarzu była filią parafii w Indurze, kościół czasem nazywany jest w aktach kaplicą. Parafia powstała w 1795 roku.
b)   Niektóre rodziny należały przedtem albo równolegle do parafii Odelsk.
c)   Akty zgonów wykazują parumiesięczne luki. Dość nieregularna jest liczba obrzędów, duże wahania z roku na rok.
d)   Całkowity brak stanu mieszczańskiego. Jedyna „grupa zawodowa” w parafii to nierządnica Barbara, która urodziła córkę w Makarowcach w 1799. Nota bene to pierwsza jak dotychczas wzmianka o tym rzemiośle na Grodzieńszczyźnie.
e)   Parafia skromna, do wspomnianych w aktach prominentów można zaliczyć tylko Ludwika Pancerzyńskiego chorążego ziemi grodzieńskiej, któremu zmarł mały synek w 1798. Nie od rzeczy będzie wspomnieć, że niedługo potem ów Pancerzyński został marszałkiem grodzieńskim (1799-1809), a jeszcze później  - marszałkiem guberni grodzieńskiej (1809-1815). I że to on ufundował kościół w Usnarzu.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   27,0%, mieszczan   0,0%, chłopów   71,6%, brak danych – 1,4%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodziny): Liszki, Usnarz (Jackiewicz, Kruszyński, Pancerzyński).
Okolice (rodziny): Białokozy (Białokoz, Olizarowicz), Ihnatowicze (Eysymont, Ihnatowicz, Wąsowicz), Petelczyce (Eysymont, Ihnatowicz, Kudrycki, Petelczyc, Porzecki, Terejło), Poczobuty (Białokoz, Eysymont, Hlebowicz, Nowicki, Pacento, Poczobut, Rukiewicz, Sarosiek), Proniewicze (Proniewicz), Sarosieki (Cydzik, Hlebowicz, Jeryng, Kołos, Nakrewicz, Paszkowski, Raplin, Sarosiek, Waszkiewicz).
Wsie: Kudrycze, Kurczowce, Łapieniowce, Makarowce, Odła, Rusaki, Sunejki, Szalinki, Trochimy, Wiszniówka, Żopowicze.

Duchowieństwo

Proboszcz/Kapelan: Franciszek Żyliński franciszkanin (styczeń-5 listopada 1797), wspomagany przez pół roku przez innego franciszkanina Antoniego Adamowicza (udzielił kilku ślubów), Łukasz Szymkiewicz franciszkanin (3 chrzty w dniach 20-26 listopada 1797), Konrad Spucewicz franciszkanin (14-31 grudnia 1797), Fabian Sebastian Eysymont (od stycznia 1798 do marca 1801), Bazyli Sienicki (od marca 1801).
Wikary: brak.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Często zmieniający się duchowni w 1797, a więc w jednym z pierwszych lat istnienia nowej parafii świadczą o trudnościach z obsadzeniem tej placówki.
b)   Duchowni znani z innych parafii grodzieńskich: Fabian Eysymont (przeniósł się do parafii Wielkie Eysymonty), Bazyli Sienicki (w okresie poprzedzającym sprawował posługę w par. Indura).
c)   Goście parafii: dominikanin Aurelian Hulicki (1 chrzest i 1 ślub w czerwcu 1799), Franciszek Mateusz Sańkowski (2 chrzty w listopadzie/grudniu 1798),
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Kwasówka
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Styczeń 10, 2018, 04:08:19 pm
Dane parafii   Kwasówka

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   25-40 urodzeń
      7-20 małżeństw
      10-20 zgonów
Uwagi:
a)   Parafia silnie „podszyta” unitami, którzy pojawiają się w aktach jako narzeczeni (co piąte małżeństwo to unita-katoliczka), kumowie i świadkowie ślubu.
b)   Grodno leży w najbliższym sąsiedztwie na północ w odległości „mil trzy miernych”; najbliższa tamtejsza parafia to kościół franciszkański.
c)   „Metropolią” parafii była wieś Pohorany, mająca największą liczbę chrztów (41 w ciągu 5 lat). Tu mieszkał też jedyny sławetny, Florian Wróblewski, prawdopodobnie rzemieślnik nieznanej branży. Na drugim miejscu plasuje się Baranowo (34 chrzty).
d)   W ciągu tych 5 lat potomstwa doczekali się dwaj prominenci: stolnik wołkowyski Marcin Broniec w Rudawicach i rotmistrz orszański Wilhelm Wincenty Wołk w dworze Poniemuń.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   17,4%, mieszczan   0,6%, chłopów   82,0%, brak danych – 0,0%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodzina): dobra Baranowo (Horbaczewski, Strzałkowski), Kwasówka (Zawistowski), Poniemoń (Wołk), Rudawice (Broniec, Zahorski), Świsłocz Romerowska (Baranowski).
Okolice (rodziny): Chlistowicze (Chlistowski, Malijewski, Obuchowicz, Strzelecki, Strzałkowski), Korozicze (Szaciłowski), Malicewicze (Eysymont, Koroza).
Wsie: Baranowo, Dereczynek, Doroszewicze, Horny, Kołpaki, Kowalicze, Kruhlany/Kruhła, Ogrodniki, Pohorany, Swawicze, Wicki?, Żukiewicze, Żylicze.

Duchowieństwo

Proboszcz: Antoni Ałużyński.
Wikary: Michał Ałużyński.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Nieznany jest stopień pokrewieństwa między proboszczem i wikarym, obowiązki dzielili jednak po bratersku.
b)   W aktach brak wzmianki o jakimkolwiek innym duchownym.

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Brzostowica Wielka
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Styczeń 25, 2018, 07:09:17 pm
Dane parafii   Wielka Brzostowica

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   40-50 urodzeń
      7-20 małżeństw
      15-20 zgonów (47 zgonów w 1800)

Uwagi:
a)   Parafia zdecydowanie demokratyczna, stan społeczny 80% rodzin nie został w aktach podany (patrz poniżej).
b)   Wymienione zawody: zakrystian i organista. Joachim Bouffał został nazwany „gubernatorem tego dworu“, o pewnie oznaczało ekonoma.
c)   Brak okolic szlacheckich.
d)   Nie mylić wsi Dublany w tej parafii z Dublanami w parafii Wielkie Ejsmonty.
e)   Małżeństwa wyznaniowo mieszane (unicko-katolickie) są nieliczne (4 z 69)

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   5,5%, mieszczan   4,0%, chłopów   10,5%, brak danych – 80,0%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Wielka Brzostowica
Dwory (rodzina): Dublany (Jakubowski), Hołynka (Zaniewski), Iwaszkowce (Bouffał, Szczutkowski), Mieńki (Radowicki, Zakrzewski), Moszny (Nowomiejski), Lewszowszczyzna (Milkiewicz), Wielka Brzostowica (Pawłowski), Wojciechowszczyzna (Kukliński).
Okolice (rodziny): brak.
Wsie: Brzostowiczany, Dublany, Dzieniewicze, Ejminowce, Karpowce, Kielicze, Kwatery, Lichosielce, Moszny, Niewojny, Parfimowce, Pauluszki, Popławce, Starzyńce.

Duchowieństwo

Proboszcz: Antoni Nargiełłowicz (udzielił 1 chrztu)
Inni duchowni: Antoni Adamowicz, Michał Bajkowski, Rutyliusz Godławski, Stanisław Kadłubowski, Franciszek Koncewicz, Alojzy Korzeniewski, Ksawery Lacki, Kazimierz Michniewicz (praepositus), Wincenty Morawek, Kazimierz Piekarski, Franciszek Sankowski, Ludwik Smorszczewski, Franciszek Stecewicz, Antoni Tyborowski, Łukasz Wojciulewicz (wikary, commendarius), Franciszek Zielonka.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Widocznie była Wielka Brzostowica niełatwą parafią do obsadzenia. Proboszcz został wymieniony tylko w jednym akcie chrztu.
b)   Pozostali duchowni, którzy w ciągu tych 5 lat przewinęli się przez parafię, zostali powyżej wymienieni alfabetycznie. Było ich aż 16. Niektórzy dokonali tylko jednego obrzędu, inni pobyli kilka tygodni, inni – kilka miesięcy.
c)   Znajomi z innych parafii. Niestrudzony franciszkanin z klasztoru w Świsłoczy Ludwik Smorszczewski zajrzał tu w czerwcu 1800 (podobnie krótko wizytował Indurę, Replę, Usnarz). Wincenty Morawek, tytułowany sekretarzem prowinc. marianów na przełomie 1798 i 1799 przyjechał z Wołpy na dwa chrzty. Podobnie na krótko odwiedził w 1799 miasteczko inny marianin Franciszek Zielonka.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Brzostowica Mała
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Styczeń 25, 2018, 07:14:03 pm
Dane parafii   Mała Brzostowica

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   2-18 urodzeń
      2-5 małżeństw
      3-20 zgonów

Uwagi:
a)   Chyba najmniejsza grodzieńska parafia. W ciągu 5 lat ochrzczono tu 52 niemowląt, 16 par wzięło ślub, zmarła 51 osoba.
b)   Parafia wybitnie szlachecka, ok. 70 % dzieci rodziło się w rodzinach szlacheckich.
c)   Nie tylko szlachetnie urodzeni zostawali kumami pracowitych, ale jeden czy drugi pracowity trzymał do chrztu urodzonego, co w innych parafiach w tym historycznym okresie raczej się nie zdarzało.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   69,2%, mieszczan   0,0%, chłopów   25,0%, brak danych – 5,8%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory i folwarki (rodzina): folwark Dorguże (Berliński, Szadurski, Sadowniczy), Mała Brzostowica Jundziły (Eysymont, Żakiewicz), folwark Zańkowszczyzna (Hlebowicz).
Okolice (rodziny): Małe Eysymonty (Bartoszewicz, Eysymont, Orzechowicz, Pułjanowski, Szemiot, Ufs), Pułjanowicze (Eysymont, Pułjanowski).
Wsie: Brzostowiczany, Konczany, Pychowczyce, Sieńki.

Duchowieństwo

Proboszcz: Antoni Olszewski.
Wikary: brak.
Duchowni uniccy: Szymon Onacewicz paroch cerkwi Mała Brzostowica, Szymon Sebastianowicz wikary cerkwi Mała Brzostowica, Marcin Zawadzki wikary cerkwi Mała Brzostowica.

Uwagi:
a)   Ks. Antoni Olszewski był na początku tego okresu określany jako „curatus”, następnie sprawował godność plebana.
b)   W okresie od stycznia do sierpnia 1800 roku sakramentu chrztu udzielali wyłącznie kapłani uniccy Onacewicz (1 chrzest), Sebastianowicz (4 chrzty) i Zawadzki (2 chrzty). Ks. Olszewski udzielał w roku 1800 wyłącznie ślubów w liczbie 5.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Świsłocz Górna (franciszkańska)
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Styczeń 25, 2018, 07:20:21 pm
Dane parafii   Świsłocz Górna (franciszkańska)

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   40-85 urodzeń
      4-12 małżeństw
      10-30 zgonów

Uwagi:
a)   W Świsłoczy znajdował się klasztor franciszkanów, nie mylić z miastem Świsłoczą w powiecie i dekanacie wołkowyskim!
b)   Klasztor przyciągał wiernych z okolicznych parafii, np. regularnie chrzczono tu dzieci urodzone w miejscowościach przynależnych do parafii Wielkie Eysymonty (Cydziki, Glindzicze, Jodkiewicze, Maciejewicze, Żukiewicze), a także sporadycznie innych parafiach (Indura, Kwasówka, Łunna).
c)   Co najmniej trzy pary unickie dały ochrzcić dziecko przez franciszkanów.
d)   Dwie znane z imienia i nazwiska pary rodziców pozostawały w nieślubnym związku.
e)   Stosunkowo wiele zapisów zgonów dotyczy niemowląt.
f)   Księgi prowadzone były starannie, mało błędów.
g)   Parafia miała swój szpital-przytułek (Xenodochium), w którym w ciągu 5 lat zmarły dwie starsze kobiety: Zaniewska 60 i Murzynowa 70.
h)   Wymieniono w metrykach tylko jeden zawód: kucharz Karpiej przy dworze Świsłocz
i)   Przydomki: urodzony Antoni Korowaj Zaniewski.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   44,9%, mieszczan   0,0%, chłopów   30,2%, brak danych – 24,9%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodzina): Świsłocz (Jacyna, Rafałowicz).
Miejscowości: Balicze, Biergiele, Brakowo, Cydziki, Doroszewicze, Glindzicze, Hladowicze, Jodkiewicze, Jodkiewicze Małe, Jurowce, Kaleniki, Końcowszczyzna, Korożyce, Kowalicze, Kruhlany, Kuźmicze, Lachnowo, Łaniewicze, Litwinki, Maciejewicze, Michalin, Misiewicze, Nieciecz, Obremszczyzna, Pacenki, Poniżany, Rohacze, Siemierenki, Staniewicze, Stecki, Suchodolina, Szczerbowicze, Wójtowszczyzna, Zaniewicze, Zarubicze, Żukiewicze, Żylicze.

Duchowieństwo

Proboszcz i wikary: brak.
Zakonnicy franciszkanie: Placyd Jaszczołd, Ludwik Smorszczewski, Kilian Sobolewski, Ignacy Sutkowski.
Duchowni goście: Oderyk Dziekoński, Stanisław Lachnicki, Piotr Wiercieński
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Ludwik Smorszczewski został określony słowem „kaznodzieja”. On też najwięcej podróżował po parafiach. Dotychczas znaleziono jego ślady jego duszpasterskiej działalności w Indurze, Usnarzu, Repli i Wielkiej Brzostowicy.
b)   Pozostali franciszkanie zwani są gwardianami. Oni również wspomagali parafie grodzieńskie: Jaszczołd był przez rok proboszczem w Indurze (1798/1799), Sutkowski pracował tam przez kilka miesięcy, odwiedzał też Replę.
c)   Stanisław Lachnicki, proboszcz z Indury, ochrzcił malucha we dworze Świsłocz, a zrobił to nie tylko po sąsiedzku, ale i po rodzinnemu: chrzestnymi byli Ignacy Lachnicki pułkownik wojsk WXL i jego małżonka Antonina.
d)   Jeden z duchownych, chyba franciszkanin, nosił przedziwne imię Oderyk. Okazuje się, że jest taki święty, w wersji polskiej Odoryk http://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/01-14a.php3, i nawet interesująca to była postać. Źródło niemieckie podaje, że jego sprawozdanie z podróży do Chin, Wietnamu i innych egzotycznych krajów wschodnich jest bez wątpienia autentyczne w odróżnieniu od raportu współczesnego mu Marca Pola. Może Oderyk Dziekoński też marzył o dalekich podróżach? Może marzenie urzeczywistnił?
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: Gordian w Styczeń 26, 2018, 01:55:06 pm
Wg mojej wiedzy w parafii Świsłocz ilość chrztów wśród urodzonych to około 63%.
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Styczeń 26, 2018, 04:42:41 pm
Bardzo Panu dziękuję za uważne czytanie! Mea culpa, ta linijka z liczbami dotyczyła parafii Kwasówka. Już zmieniłam procenty na właściwe. Mimo to 63 % tu nie osiągam. Myślę, że ta różnica polega na przypadkowym doborze danych, w tym wypadku różnych roczników chrztów. Może też odegrały tu rolę inne czynniki. Np. więcej chrztów dzieci unickich z rodzin włościańskich w tym okresie, później linia podziału katolik-niekatolik była ostrzejsza...

Pozdrawiam,
Alicja
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Hoża
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Styczeń 28, 2018, 12:27:55 pm
Dane parafii   Hoża

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Uwaga: brak metryk UMZ z okresu 1799 wrzesień-1800 kwiecień oraz 1801 styczeń-sierpień

Rocznie   16-50 urodzeń
      3-22 małżeństw
      10-27 zgonów

Uwagi:
a)   Powyższe dane nie odzwierciedlają rzeczywistości ze względu na duże luki w księgach. Nie wiadomo, czy księgi zaginęły, czy też zabrakło proboszcza (Choroba? Śmierć?)
b)   Parafia „samych swoich”, na uboczu, w lasach. Dzieci dostają często imię ojca lub matki, w zależności od płci, a imiona są tylko te najczęściej spotykane, tak jakby całkowity brak impulsów z zewnątrz.
c)   Brak zapisów dotyczących stanu poszczególnych osób, zaznaczeni są tylko nieliczni nobiles (5 chrztów).
d)   Ponad 70% dzieci urodziło się w jednej z czterech wsi: Polnicy, Hożej, Leśnicy lub w Gumbaczach (Gąbaczach).
e)   Nazwy miejscowości w aktach dość często nie znajdują odpowiednika w „Rękopiśmiennym opisie parafii litewskich z 1784 roku”.
f)   Ciekawe nazwiska: Połhuy, Połoum.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   2,8%, brak danych – 97,2%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: brak
Dwory: brak.
Okolice: brak.
Wsie: Barbarycze, Cidowicze, Gumbacze / Gąbacze, Hoża, Kamienista, Kaunucia, Kryniczna, Leśnica, Łukawica, Polnica, Przełom(ia), Przewałka, Sobotany, Wierchpole, Zachorniki.

Duchowieństwo

Proboszcz: Mikołaj Ruszowiecki commendarius (1797), Romuald Łukaszewicz (1798 styczeń-marzec), ks. Serafin Wołk początkowo administrator, potem proboszcz (1798 marzec-1800 grudzień), Martynian Rutkowski curatus (1801 wrzesień-grudzień)
Wikary: brak.
Duchowni uniccy: brak.
Duchowni goście: Witalis Łapicki „magister” udzielił jednego ślubu jesienią 1801.

Uwagi:
a)   Serafin Wołk znany jest nam z parafii Indura, gdzie zastępował proboszcza Lachnickiego. Zachowały się akty, zapisane i podpisane jego ręką, toteż można stwierdzić wyjątkową staranność oraz znajomość rzeczy przy zapisywaniu miejscowości i nazwisk. Dalsze losy nieznane, a szkoda.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Krynki
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Luty 16, 2018, 03:30:30 pm
Dane parafii   Krynki

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   100-125 urodzeń
      14-28 małżeństw
      40-60 zgonów
Uwagi:

a)   Jedna z większych parafii dekanatu, porównywalna z parafiami Grodna (na oko, bo dotychczas niezindeksowane) i Indury.
b)   Od 1799 skrupulatnie oznaczano pochodzenie, stąd wiadomo, że Krynki posiadały dość liczny stan mieszczański.
c)   Unici: w czterech przypadkach chrztu udzielono dzieciom z rodzin unickich. Było ich na pewno więcej, brak jednak w tej chwili pisanych dowodów.
d)   Wyraźnie zaznaczona obecność prominentów, z których najbardziej znanym jest Anzelm Eysymont, sędzia grodzieński, mieszkający przynajmniej czasowo w dworze Siemionówka (metryka chrztu córki i metryka zgonu syna, który w drodze wyjątku został pochowany w kościele kryńskim).
e)   Karol Wikniusz był w Krynkach aptekarzem i należał do śmietanki towarzyskiej. Innych zawodów nie wymieniono.
f)   Stosunkowo liczni byli mieszkańcy szpitala-przytułku w Krynkach. W ciągu 5 lat zmarło sześcioro „dziadów” i „bab szpitalnych”, przeważnie w podeszłym wieku 70-80 lat.
g)   Żebracy w Krynkach dzielili się na miejscowych i „przychodnich”. Byli widać liczni, w ciągu 5 lat zmarło ich aż siedmioro. Niektórzy byli mieszkańcami szpitala.
h)   Dziad szpitalny Jan Pożarski był nierzadko zapraszany na ojca chrzestnego, nawet przez szlachetnie urodzonych. Może miało to przynosić szczęście? Był to jednak niewątpliwie „swój” dziad.

Na podstawie indeksów chrztów 1799-1801: szlachty   14,0%, mieszczan   24,5%, chłopów   61,5%, brak danych – 0,0%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Krynki
Dwory (rodzina): Jaryłówka (Kamiński), Krynki (Busławski), Liszki (Suchomil?, Sokowicz), Porzecze (Rzewuski/Rzewucki), Proniewicze (Ihnatowicz), Siemionówka (Eysymont).
Okolice (rodziny): Geniusze (Burdyło, Dudko, Dudziński, Hlebowicz, Hryniewicz, Jakimowicz, Jaworski, Kuryło, Mikłaszewicz, Obuchowski, Pietraszewski, Zaniewski), Ihnatowicze (Eysymont, Ihnatowicz, Petelczyc, Sanicki, Sarosiek, Wąsowicz), Kundzicze (Cydzik, Czarnecki, Hlebowicz, Jackowski, Jakobczyk, Klatkowski, Konsewicz, Kundzicz, Lewkowicz, Masłowski), Nietupa (Biergiel, Brzozowski, Gobiata, Nietupski, Klatkowski, Kundzicz, Olizarowicz, Sidorowicz, Wąsowicz), Proniewicze (Proniewicz), Żopowicze (Białokoz, Eysymont, Snarski).
Wsie: Białohorce, Ciumicze vel Górka, Jemasze, Kruszyniany, Kudrycze, Łapicze, Liszki, Ostapkowszczyzna / Astapkowszczyzna vel Siołko, Ostrów, Ozierany Wielkie i Małe, Plebanowce vel Lidzianka, Porzecze, Sanniki, Siemionówka, Słuszki / Służki, Strzelce, Trejgle, Zapicze, Żylicze (w par. Kwasówka leżą inne Żylicze!).
Miejscowości z innych parafii: po jednej metryce z Makarowców i Odły, par. Usnarz. Natomiast Żopowicze należały zarówno do Krynek jak i do Usnarza.

Duchowieństwo

Proboszcz: Jan Leopold Pełczyński, pisany także Pełszyński, poddziekan grodzieński.
Wikary / Wikarowie: brak.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Proboszcz Pełczyński był tytanem pracy, wszystkie obowiązki wypełniał samotnie, przynajmniej tak wynika z akt.
b)   W ciągu 5 lat pozwolił sobie tylko raz na urlop. Od 15 czerwca do 15 sierpnia 1800 roku zastępował go znany już z Indury Paweł Jackowski, późniejszy proboszcz w Łunnie. Uwagę zwraca ta piętnastka – widać pedant był z tego Pełczyńskiego.
c)   12 sierpnia 1801 zmarła w Krynkach Marianna Pełczyńska, lat 89, prawdopodobnie mama proboszcza.
d)   27 listopada 1801 dwóch chrztów udzielił zakonnik Dominik Ihnatowicz, może w odwiedzinach u rodziny.

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Kamionka
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Marzec 16, 2018, 03:09:45 pm
Dane parafii   Kamionka

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Brak ksiąg: kwiecień-sierpień 1798.

Rocznie   38-88 urodzeń
      5-25 małżeństw
      12-22 zgonów

Uwagi:
a)   Parafia wyjątkowo mało znana, Kamionka zdegradowała dziś z miasteczka do niewielkiej wsi, która znajduje się na południowy wschód od Skidla, na samym obrzeżu dekanatu grodzieńskiego. Oto link do jedynego zdjęcia z Kamionki, które udało mi się znaleźć w sieci: https://www.radzima.org/pl/miejsce/kamionka-2.html
b)   Nieznany jest powód dużej rozpiętości liczby urodzeń z roku na rok.
c)   W Kamionce mieszkali luteranie pochodzenia niemieckiego (Schwentner, Klinger), dzieci chrzczono w kościele katolickim.
d)   Z wielką pompą ochrzczono jednego Izraelitę, nadając jednocześnie nazwisko. Rodzicami chrzestnymi byli sędzia grodzieński Dankiewicz oraz wielmożna pani Karolina Stawiska.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   15,0%, pracowitych 82,0 %, brak danych – 3,0%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasteczko: Kamionka
Dwory (rodziny): Kamionka (Wolski), Milkowszczyzna (Borzęcki), folwark Protasowszczyzna (Sidorowicz, Szaffkowski), folwark Sawejki.
Okolice (rodziny): Pieszczanka (Kasperowicz, Kuźmicki, Nowicki, Pyrski, Szczuka), Soroczyce (Eysymont, Łozowicki, Kamiński, Zabielski), Szczuki (Kamiński, Kuźmicki, Szczuka, Zienowicz).
Wsie: Głębokie, Hołynka, Jatwisk, Jelna, Kisiele, Kłoczki, Krasno Sieło, Krywlany, Lesiszcze, Łupiny, Malewicze, Milkowszczyzna, Ogrodniki, Ozdobicze, Pielowsie / Pilewsie, Prudce, Puzowce, Puzynowce, Ramowicze, Rewki, Romaszki, Rusinowce, Sawejki, Skorzyki, Soroki, Wanelki, Zaleśna, Zaprucie, Zdaniewicze.

Duchowieństwo

Proboszcz: Dominik Massulewicz / Maszulewicz
Wikary: Franciszek Machnacki.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
Proboszcz i wikary nie działali równocześnie. Franciszek Machnacki pracował w parafii do 1 maja 1797 roku, natomiast Dominik Maszulewicz przejął obowiązki od 3 maja tegoż roku i pełnił je samotnie aż do końca 1801.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Mosty
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Kwiecień 03, 2018, 06:05:10 pm
Dane parafii   Mosty

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Brak ksiąg: lipiec-sierpień 1798.

Rocznie   70-90 urodzeń
      7-36 małżeństw
      17-67 zgonów

Uwagi:
a)   Parafia na obrzeżu dekanatu grodzieńskiego, położona na obu brzegach Niemna. Miasteczko Mosty zajmuje miejsce centralne.
b)   75 % dzieci tej parafii rodziło się w Mostach i w Mikielowszczyźnie.
c)   Od 1799 polepszyła się rejestracja zgonów, szczególnie małych dzieci. Była to, zdaje się, zasługa nowego proboszcza, który zdołał przekonać parafian z przeciwległego wobec Mostów brzegu Niemna, żeby przynajmniej zgłaszali przypadki zgonów. Nieboszczyków grzebano na miejscu, na „mogiłkach” w Mikielowszczyźnie. Natomiast w Mostach znajdował się „cmentarz”.
d)   3 czerwca 1799 utonęło w Niemnie trzech chłopców: bracia Wincenty i Jan Skrobińscy (14 i 10 lat) oraz Mikołaj Sielicki (14 lat). Był to wyjątkowy i bardzo tragiczny wypadek, chłopcy przecież byli obeznani z rzeką. Poza tym w ciągu 5 lat brak wzmianki o utonięciach.
e)   Dzięki strategicznemu usytuowaniu Mostów przy dogodnej przeprawie przez Niemen pojawiały się tutaj znane skądinąd osobistości, co znajdowało odbicie w metrykach. W Mostach w 1803 roku wziął ślub generał gubernator Wilna, zaufany sługa carycy Katarzyny, a potem cara Aleksandra Leon baron von Bennigsen. Stanisław Morawski pisze swojej pamiętnikarskiej książce „Kilka lat młodości mojej w Wilnie”: „Po tej wielkiej porażce u Nagurskiej, o której wyżej wspomniałem, generał-hrabia Bennigsen w rejteradzie swojej wkrótce się z Andrzejkowiczówną, panną zacnego i znakomitego w ziemiach grodzieńskich rodu, ożenił”.” Data tego ślubu w skromnych Mostach jest widocznie nieznana, bo nie została podana w obszernym życiorysie generała w źródle niemieckim http://deacademic.com/dic.nsf/dewiki/845481

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   0,7%, pracowitych 98,9 %, brak danych – 0,4%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasteczko: Mosty
Dwory (rodziny): Mosty (Rowieński), Starzynki (Andrzejkowicz), folwark Daszkowce (Obuchowicz).
Okolice (rodziny): brak.
Wsie: Jakucewicze, Jatwiesk, Mikielowszczyzna albo Mikielewszczyzna, Nowosiołki, Soroki, Starzynki, Stefaniszki Małe, Stefaniszki Wielkie.

Duchowieństwo

Proboszcz: Stanisław Ulatowski
Wikary: Tomasz Moniuszko.
Duchowni uniccy: brak.
Goście duchowni: Józef Wierzbicki (1 chrzest w maju 1801 roku), Martin Batzell (1 chrzest w maju 1801 roku)

Uwagi:
a)   Stanisław Ulatowski był proboszczem w Mostach wyjątkowo długo. Znalazł się w parafii w październiku 1797 roku zapewne by zamienić dotychczasowego księdza Tomasza Moniuszkę. I to on sam własnoręcznie sporządził kopie metryk w 1829 roku.
b)   Moniuszko nie pełnił od listopada 1797 posługi kapłańskiej. Jego nazwisko pojawia się później tylko raz: zmarł na plebanii w Mostach 15 stycznia 1800 roku w wieku 40 lat jako „ksiądz komendarz”. Gruźlica?
c)   Ulatowski wygląda mi na osobę staranną i pedantyczną. Miał chyba upodobanie do technicznych nowinek: na stronie tytułowej metryk mostowskich widać… czcionkę drukarską, podczas gdy w innych parafiach po prostu pisano od ręki.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Grodno fara
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Maj 09, 2018, 06:01:02 pm
Dane parafii   Grodno (fara)

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   300-400 urodzeń
      60-80 małżeństw
      200-250 zgonów

Uwagi:

a)   Parafia wyjątkowo obszerna, wielkości 3-4 średnich parafii.
b)   Większość parafian to mieszkańcy Grodna, pisani najczęściej jako „sławetni”. Brak niestety wzmianki o wykonywanych przez nich zawodach, za wyjątkiem jednego zapisu o doktorze (Karol Gierz albo Giers).
c)   Około 70 % metryk dotyczy mieszkańców Grodna, dalsze 10 % dzielą między siebie trzy największe wsie Grandzicze, Kaplica i Putryszki.
d)   Fara „obsługiwała” przede wszystkim miejscowości położone na północny wschód od Grodna.
e)   Niewielka liczba (17) przyjezdnych z innych parafii zeszła z tego świata w Grodnie. Na pewno nie we wszystkich aktach została odznaczona macierzysta parafia, więc takich osób było pewnie więcej. Były to Krynki, Indura, Jeziory, Nowy Dwór, Kuźnica, Zabłocie, powiat brzeski, Wilno.
f)   Zapis nazwisk wyraźny, ale wyjątkowo niefrasobliwy, szczególnie jeżeli chodzi o nazwiska panieńskie matek. Kostecka czy Konstantyn? Hryszkiewicz, Roszkiewicz czy Rackiewicz? Samochatka czy Samochwałko? Na pewno chodzi o te same pary małżeńskie, kombinacja nazwiska rodowego i imion jest szczególna i niepowtarzalna. Na pewno sprawa wyjaśniłaby się w dalszym ciągu poszukiwań. Taka jednak była cecha tej parafii: szybciej, szybciej, jak we młynie!
g)   Dobra rejestracja zgonów. Można to stwierdzić na przykładzie małych grodnian: niemal każdej metryce zgonu odpowiada metryka chrztu, wiek zgadza się również.
h)   Grodno w tym okresie było dosyć bezpiecznym miastem. W metrykach z reguły nie podawano przyczyny zgonu, chyba że była to śmierć gwałtowna i w ogóle spektakularna. 7 sierpnia 1799 Kazimierz Kadzewicz lat 30 „w domu własnym od złodzieja przybity natychmiast umarł”. Drugiego Kazimierza, tym razem szlachetnie urodzonego Eysymonta, czekał chyba gorszy jeszcze los: 24 sierpnia 1800 roku został „przybity od swych krewnych”, a miał dopiero 14 lat. Trzy młode osoby utonęły w Niemnie, przypadkowo.
i)   Częste natomiast były zgony szlachetnie urodzonych młodzieńców z korpusu kadetów. Nie podano niestety konkretnej przyczyny śmierci. Umarli a może zginęli młodo (14-18 lat): Karusewicz, Gieworski, Łapa, Juroszewski.
j)   Grodno było miastem nie tylko wielokulturowym, ale i demokratycznym. Mieszczanin równał się szlachetnie urodzonemu, pracowity nierzadko zapraszał dwie albo trzy pary kumów na chrzciny, dwoje imion to był standard dla wszystkich stanów. Oprócz nazwisk polskich, białoruskich, litewskich nierzadkie były niemieckie i rosyjskie, zdarzały się francuskie i włoskie. Osobno wspomnieć należy nazwiska tatarskie jako najbardziej egzotyczne, jednak już od dawna przyswojone (Bułatowicz, Bułhak, Czyhir, Kiczbiret).
k)   W 1801 roku ochrzczono uroczyście 21-letnią Żydówkę Lejbę Abramowiczową z córeczką. Sakramentu udzielił sam przeor dominikanów Pius Korniłowicz. Jako rodzice chrzestni wystąpili ci, którzy coś w tym Grodnie znaczyli, a więc prezydent Andrzej Eysymontt i Bogumiła Andrzejkowiczowa, asystowali Maciej Eysymontt, Małgorzata Daszkiewiczowa, Józef Kamiński, Marianna Andrzejkowiczowa, Karol Borzęcki, Róża Andrzejkowiczowa.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   8,8%, sławetnych 57,5%, pracowitych 30,2 %, brak danych – 3,5%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: Grodno
Miejscowości: Bala, Bouszowce, Chwojściejki vel Chwościejki, Cydowicze, Czernucha, Czeszczewlany, Dziewiatowce, Grandzicze, Grzewiałki, Gumbacze, Horny, Hoża, Jałowszczyzna, Kąkole, Kamienista, Kaplica, Kazimierówka, Kochanowo, Kulbaki, Łapienki, Małaszczyna, Mioły, Okińszczyzna, Ostrówek, Poniemuń, Putryszki, Pyszki, Rusota, Sołochy, Sołowieje, Soły, Starzyna, Szambelanowo, Szostrówka, Wiercieliszki, Zarzyca.

Duchowieństwo

Proboszcz: brak wzmianki
Wikary / Wikarowie: Bonawentura Fitkaw (jako jedyny został nazwany wikarym, de facto pełnił obowiązki proboszcza).
Duchowni uniccy: Maciej Korń opat zakonu bazylianów (1 ślub) i Piotr Duchnowski z tegoż zakonu (2 chrzty).
Goście duchowni: Maciej Koncewicz proboszcz par. Bala, Pius Korniłowicz przeor dominikanów, Stanisław Lachnicki dziekan grodzieński, kanonik smoleński, proboszcz Indury i Wiłkowyszek, Tadeusz Jurewicz kanonik wileński, Benedykt Bieniuszewicz magister filozofii zakonu bernardynów, profesor emeritus Maciej Wojtkiewicz prezbiter diecezji wileńskiej, Rafał Podhajski Ord. Canon. Regul. z par. Zarzeczańskiej z Wilna.

Uwagi:

a)    Opiekę duszpasterską sprawowali w farze przede wszystkim dominikanie czyli braciszkowie z zakonu kaznodziejskiego, ale zdarzali się braciszkowie z innych zakonów.
b)    Najczęściej sakramentów chrztu i ślubu udzielali Bonawentura Fitkaw i Rajmund Dabkiewicz vel Dubkiewicz.
c)   Pozostali wymienieni zakonnicy dominikanie: Wincenty Blinstrub, Dominik Braun, Gundsalw Eymont, Eustachy Gojlewicz, Aurelian Hulicki, Marceli Jachimowicz, Franciszek Koncewicz, Tomasz Karęga, Alojzy Korzeniewski, Rafał Łaszewicz, Rajmund Mackiewicz, Piotr Mońko, Hiacynt Steinder, Jan Styrpejko/Szyrpejko, Ludwik Urbanowicz, Piotr Wejksztowicz, N. Wierzbicki.
d)   Zakonnicy karmelici bosi: Andrzej Cylica, Paweł N., Bruno Petrykowski.
e)   Znani z innych parafii: Aurelian Hulicki (Usnarz), Franciszek Koncewicz i Alojzy Korzeniewski (Wielka Brzostowica).
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Grodno Zaniemeńska
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Maj 17, 2018, 08:43:07 pm
Dane parafii   Grodno (Zaniemeńska albo franciszkańska)

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   ok. 80 urodzeń
      20-25 małżeństw
      ok. 20 zgonów
Uwagi:
a)   Parafia raczej wiejska niż miejska; „prawdziwi” grodnianie to mieszkańcy Przedmieścia (ponad 20 % indeksów chrztów).
b)   Stosunkowo wielu mieszkańców wsi określono mianem „miejscy“. Przypuszczalnie byli to rzemieślnicy albo rybacy, którzy nie żyli z uprawy roli.
c)   Zaniemeńska – to „ciemna strona księżyca”: parafianie są ubożsi, więcej podrzutków, długość życia wyraźnie krótsza.
d)   Niewiele zgonów małych dzieci, jeżeli już – były to dzieci mieszkańców Przedmieścia.
e)   Przy klasztorze franciszkanów znajdował się przytułek dla bezdomnych. Tu zapewne podrzucano też niemowlęta. W ciągu pięciu lat zmarło 5 osób dorosłych o nieznanym nazwisku oraz 14 dzieci-podrzutków w wieku od kilku dni do 5 lat. W innych parafiach osoby bez nazwiska zdarzają się bardzo sporadycznie.
f)   Dosłownie kilka rodzin zostawiło metrykalne ślady w obu parafiach: dwie rodziny mieszczańskie, jedna szlachecka i jedna włościańska chrzciły dzieci i w jednej i w drugiej. Generalnie biorąc, grodnianie trzymali się swoich parafii, co ułatwia zadanie genealogom.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   7,2%, sławetnych 28,4%, pracowitych 61,0 %, wolnych – 2,4%, wojskowych <1% (1 para).

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: Grodno Przedmieście
Dwory: Augustowo (Jeżewski), Kopciowszczyzna (Wolmer).
Okolice: Cieszejki (Cieszejko, Sokołowski).
Wsie: Adamowicze, Augustowo, Baranowicze, Bojary, Ćwiklicze, Czechowszczyzna, Gałowicze, Gibulicze, Gniewińszczyzna, Gnojnica, Hornica, Kamionka, Karolin, Kiełbasin, Kochanowo, Korobczyce, Koszowniki, Łejbagole, Łosośna, Małachowicze, Mickiewicze, Niemejsze, Nowiki, Olszanka, Połotkowo / Połodkowo, Poniemuń, Skomoroszki, Soły, Tarusin.

Duchowieństwo

Proboszcz: Grzegorz Tyszkiewicz
Inni duchowni: Dominik Chrzanowski, Marek Koc, Roch Mogilnicki, Bazyli Sienicki, Bernard Smajdziuński, Dominik Tchórznicki, Modest Tchórznicki, Stefan Szymborski gwardian, Piotr Wierciński.
Duchowni uniccy: brak.
Goście duchowni: Antoni Arciszewski (1 chrzest), Rafał Borowski prezbiter (1 chrzest), Antoni Wolmer prezbiter diecezji wileńskiej (jako ojciec chrzestny).

Uwagi:
a)    Wymienieni duchowni byli w większości franciszkanami. Nie zawsze wskazana została przynależność co tego zakonu. Innych zakonów nie wymieniono.
b)   Znani z innych parafii: Bazyli Sienicki (Indura, Usnarz), Piotr Wierciński (Świsłocz Górna).

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Janów
Wiadomość wysłana przez: karabowicz_radek w Maj 29, 2018, 11:04:22 pm
Dane parafii   Janów

Autor: Radosław Karabowicz
Oceny dokonano na podstawie indeksów z lat 1809-1848 (chyba że zaznaczono inaczej).
Brak ksiąg: UMZ 1809.11.16-1810.06.26, 1810.11.16-1812.11.14 oraz U 1841.01.01-1841.12.31
Księgi po polsku 1808.11.15-1814.11.15, po łacinie 1814.11.17-1827.02.20, po polsku 1827.02.21-1848.12.31, po rosyjsku 1849.01.01-1864.

Rocznie:
   133 (rok 1825) – 281 (rok 1819) chrztów (średnio 231, razem: 8641)
   23 (rok 1836) – 49 (rok 1818,1839) małżeństw (średnio 39, razem: 1490)
   55 (rok 1815) – 243 (rok 1845) zgonów (średnio 138, razem: 5260)

Uwagi:
a)   Księgi są na ogół w dobrym stanie, ale w niektórych przypadkach skany są zaczernione im dalej od środka strony, zaplamione na dolnej połowie (1828-1830)
b)   Najczęściej występujące nazwiska (na podstawie chrztów):
    1.   Kozioł       (241 chrztów, czyli 2,8%)
    2.   Szkiłądź       (126 chrztów, czyli 1,5%)
    3.   Bielawski      (109 chrztów, czyli 1,3%)
    4.   Jelski       (107 chrztów, czyli 1,2%)
    5.   Ostrowski    (100 chrztów, czyli 1.2%)
    6.   Gołko       (95 chrztów, czyli 1,1%)
    7.   Krutul       (89 chrztów, czyli 1,0%)
    8.   Wilczewski    (86 chrztów, czyli 1,0%)
    9.   Baranowski    (76 chrztów, czyli 0,9%)
    10.   Muklewicz        (73 chrzty, czyli 0,8%)
c)   Najczęściej występujące imiona (na podstawie chrztów):
    I.   Męskie:
        1.   Jan         (473 chrzty, czyli 5,5%)
        2.   Wincenty      (389 chrztów, czyli 4,5%)
        3.   Franciszek      (261 chrztów, czyli 3,0%)
        4.   Maciej      (250 chrztów, czyli 2,9%)
        5.   Józef         (216 chrztów, czyli 2,5%)
    II.   Żeńskie:
        1.   Marianna      (756 chrztów, czyli 8,7%)
        2.   Anna         (341 chrztów, czyli 3,9%)
        3.   Rozalia      (336 chrztów, czyli 3,9%)
        4.   Franciszka      (245 chrztów, czyli 2,8%)
        5.   Marcela      (236 chrztów, czyli 2,7%)
d)   Podano przyczyny zgonów.
e)   W kwietniu i maju roku 1845 ludzie umierali z głodu.
f)   Na podstawie indeksów chrztów (1827-1848): pracowitych 65,6%, sławetnych 7,6%, szlachetnych 0,4%, uczciwych 22,1%, urodzonych 2,1%, wielmożnych 0,6%, żołnierzy 0,3%, brak danych 1,0%.

Wymienione w metrykach miejscowości
Miasto: Janów (732 chrzty)
Miejscowości: Białousy (484 chrzty), Brzozowe Błoto (25 chrztów), Budno (165 chrztów), Cimoszka (38 chrztów), Franckowa Buda (89 chrztów), Gabrylewszczyzna (75 chrztów), Giełozicha (16 chrztów), Jasionowa Dolina (223 chrzty), Jeglonka (157 chrztów), Kamienica (7 chrztów), Kumiałka (180 chrztów), Kuplisk (668 chrztów), Kwasówka (18 chrztów), Łaski (85 chrztów), Łubianka (454 chrzty), Marchelówka (204 chrzty), Nowokolno (214 chrzty), Ostrynka (310 chrztów), Podbudno (8 chrztów), Przystawka (696 chrztów), Rudawka (347 chrztów), Siniewo (17 chrztów), Sitawka (298 chrztów), Sitkowo (110 chrztów), Skidlewo (33 chrzty), Soroczy Mostek (101 chrztów), Sosnowe Bagno (65 chrztów), Studzieńczyna (34 chrzty), Teolin (437 chrztów), Trofimówka (526 chrztów), Wasilówka (195 chrztów).
Ponadto:
Z parafii Suchowola: Bachmackie (2 chrzty), Budzisk (14 chrzty), Chodorówka (1 chrzest), Cieśnisk (134 chrztów), Hołodolina (10 chrztów), Karlsdorf (68 chrztów), Kizielany (181 chrztów), Kizielewszczyzna (100 chrztów), Krasne (156 chrztów), Kopciówka (10 chrztów), Nowe Stojło (52 chrzty), Oborożki (41 chrztów), Piątak (101 chrztów), Podcieśnisk (1 chrzest), Połomin (35 chrzty), Sucha Góra (100 chrztów), Tablewo (19 chrztów), Zaścianek (10 chrztów).
Z parafii Sokolany: Chwaszczewo (21 chrztów), Trzcianka (17 chrztów), Holiki (2 chrzty), Majewo (10 chrztów), Nowinka (30 chrztów).
Z parafii Sokółka: Hałe (2 chrzty), Pawłowszczyzna (1 chrzest), Rozedranka (2 chrzty), Wilcza Jama (1 chrzest).
Z parafii Korycin: Bierosty (20 chrztów), Czarnystok (1 chrzest), Długiług (4 chrzty), Kumiała (1 chrzest), Laskowszczyzna (33 chrzty), Łomy (2 chrzty), Ostragóra (3 chrzty), Przesławka (1 chrzest), Romaszkówka (15 chrztów), Rykaczewo (8 chrztów), Wilkendorf (1 chrzest), Wyłudki (31 chrztów), Wyłudy (4 chrzty).
Dalsze parafie: Białystok (1 chrzest), Czeremchowa Góra (3 chrzty), Czerwonka (1 chrzest), Grodek (1 chrzest), Łosiniec (2 chrzty), Nowodwór (1 chrzest), Sidra (1 chrzest), Sierbowce (1 chrzest), Warszawa (1 chrzest), Wolka (1 chrzest), Zielonka (1 chrzest).


Duchowieństwo
Proboszczowie:
Wikary / Wikarowie:
Bonifacy Kozaryn  karmelita bosy z Grodna (1824-1828)
Kajetan Pietraszkiewicz karmelita (1829)
Dominik Basukiewicz podprzeor karmelitów bosych z Grodna (1829)
Jan Daniszewski (1829-1830)
Jan Wilczyński karmelita bosy (1830)
Hieronim Bielewski dominikanin (1834)
Dominik Daniszewski dominikanin różanostocki (1834, 1840)
Dominik Zaśpicz dominikanin (1846)
Duchowni przyjezdni:
Piotr Dudziński wikary suchowolski (1822)
Tomasz Żukowski proboszcz Trzaciński? (chr. 1827.11.10 WM24_0195 indeks 179)
Wincenty Bulwitz kaznodzieja, bernardyn z Grodna (1830)
Wincenty Bielawski kaznodzieja, dominikanin różanostocki (1834)
Dominik Buraczewski kaznodzieja, dominikanin różanostocki (1836)
Mateusz Nugewski dominikanin różanostocki (1836)
Ignacy Pożarowski podprzeor XX dominikanów różanostockich (1837)
Dominik Zaspicz  kaznodzieja dominikanin różanostocki (1838)
Antoni Bałakier wikary dobrzyniewski (1840)
Jakub Wysocki proboszcz dziekan i deputat sokolański (1838,1840)
Ksawery Maliszewski administrator rzymsko-katolickiej parafii Sidra (1843)
Józef Golecki wikary z Zabłudowa (1846)
Duchowni uniccy:
Jan Sawicz, administrator eclesia Siderka prezbiter unicki (1822)
Teodor Kaczanowski prezbiter unicki (1822)
Andrzej Krasowski ksiądz unita (1824)
Inni:
Michał Wysocki organista janowski (1820, 1822)
Antoni Giedroyć organista koryciński (1830)
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Roś
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Czerwiec 08, 2018, 08:33:07 pm
Dane parafii   Roś

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Brak ksiąg: styczeń-kwiecień 1800.

Rocznie   40-45 urodzeń
      10-15 małżeństw
      10-20 zgonów
Uwagi:
a)   Parafia niewielka, położona mniej więcej pośrodku między Wołkowyskiem a Wołpą.
b)   W metrykach brak niespodzianek, co oznacza: żadnych ekstrawagancji w imionach, żadnych podwójnych czy potrójnych par chrzestnych, świadkowie ślubu dwaj albo nawet jeden.
c)   Jedynym szlachetnie urodzonym, który dał ochrzcić dziecko w Rosi w ciągu tych 5 lat był… duchowny unicki Michał Bułharowski, pełniący jednocześnie posługę jako wikary tego kościoła.
d)   Rodzin sławetnych pojawia się na kartach metryk tak niewiele, że należałoby je wymienić choć z nazwiska. W Rosi mieszkało po jednej rodzinie Hładkowskich, Gutowskich, Rzepickich oraz dwie rodziny Kudryńskich. We wsi Zieńczyki też są mieszczanie: dwie rodziny Zieńkiewiczów i jedna Skibińskich. We wsi Andrusze – jedna rodzina Kulikowskich.
e)   Nie znaleziono żadnego śladu po Potockich, do których aktualnie należała Roś. Małżonka Feliksa Potockiego, Zofia z Paców, znalazła się tu rok czy dwa później, jej zawdzięcza Roś swój pierwszy (i jak dotąd ostatni) murowany kościół. Sarkofag Zofii w kościele jest niezwykły, z białego marmuru, luksus jak na Roś. Pani wygląda jednak niespecjalnie korzystnie. Wątpię, że jako kobieta byłaby zachwycona: https://radzima.org/pl/foto/4276.html O tym sarkofagu wyczytałam u Karpyzy następującą anegdotkę: hrabia Stefan Potocki, kolejny właściciel Rosi, kazał przesunąć sarkofag dalej od ławki kolatorskiej, twierdząc, że śmierdzi. Przy przesuwaniu ukazało się jednak, że śmierdziało rozbite wielkanocne jajko, a nie szczątki Zofii.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   0,4%, sławetnych 5,0 %, pracowitych 92,8 %, brak danych – 1,8%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasteczko: Roś (co prawda nigdzie nie nazwana miasteczkiem!)
Dwory: Moczulna.
Okolice: brak.
Wsie: Andrusze, Bobłowo, Dychnowce, Endrychowce, Krasnawieś, Kuchcicze, Lachowszczyzna, Majewszczyzna, Marcinówka, Młynarze, Moczulna, Nowawieś, Nowosiołki, Ogrodniki, Pietaki, Plebanowce, Podrosie, Pohorany, Rybaki, Stańkowce, Studzieniec, Sznipow, Szewki, Wiechotnica, Zahory, Zarzecze, Zieńczyki, Żynowce.

Duchowieństwo

Proboszcz: Szymon Iwanowski
Wikary: Bartłomiej Iwanowski.
Duchowni uniccy: Michał Bułharowski, prezbiter, pełniący jednocześnie posługę kapłańską jako wikary katolicki (do maja 1799).
Goście duchowni: Józef Wierzbicki (1 chrzest w maju 1801 roku), Martin Batzell (1 chrzest w maju 1801 roku)

Uwagi:
a)   Szymon Iwanowski uczestniczył w obrzędach chrztu i ślubu rzadko i dość nieregularnie, nie pozwalając jednak o sobie zapomnieć.
b)   Od 1800 roku nastał nowy wikary Bartłomiej Iwanowski. Nieznany jest stopień pokrewieństwa między ks. Szymonem a ks. Bartłomiejem.
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: Gordian w Czerwiec 09, 2018, 05:33:03 am
Bardzo cenna informacja - Michał Bułharowski to prawie na pewno mój 4xpradziad - czy nie ma tam chrztu jego córki Heleny?
Pozdrawiam
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Czerwiec 09, 2018, 09:03:57 am
Indeksy Rosi znalazły się dziś rano w bazie genealodzy.pl. Należałoby przejrzeć dalsze roczniki. Jeżeli żona Jozefata z domu Jodkowska była katoliczką, to córki prawdopodobnie zostały ochrzczone w tej parafii. Jedyna dotychczasowa metryka dotyczy właśnie córki Karoliny. Czyli ma Pan tu duże szanse! 
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: Gordian w Czerwiec 11, 2018, 05:23:38 am
Po refleksji jednak to nie takie proste. Moja Helena była z Massalan. Tak wynika z metryki ślubu z Polikarpem Siemaszką w Wlk. Eysy. W Massalanach nazwisko Bułharowski miał tylko miejscowy paroch unicki Michał. Dlatego przyjmuję go za ojca Heleny. Problem w tym że z reviznej skazki 1795 wynika że jego żoną była Anna z Lubowickich. Czy Michał jako duchowny unicki mógł mieć (potem) jeszcze drugą żonę? Poza tym Bułharowscy: Michał, Jan i Stefan często udzielali sakramentów w kościele w Wlk. Eysy. Czy Michał mógłby jeszcze dojeżdżać do stosunkowo odległej Rosi? Chyba nie. W takim razie było dwóch Michałów księży unickich. I tak z początkowo bardzo nietamtejszego nazwiska robi się zagęszczenie. 
Tytuł: Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Czerwiec 11, 2018, 11:56:33 am
Zgadza się, proste to nie jest. Już od dawna przyglądam się Bułharowskim (bo są bardzo grodzieńscy i mają piękne nazwisko!) i wydaje mi się, że zasłużyli sobie na osobny wątek. Czy mógłby Pan taki wątek założyć, np. w "szukam nazwiska" albo "rody grodzieńskie"? Przydał by się jakiś krótki opis rodu, a do tego niewyjaśnione pytania. Ja sama miałabym tu o czym napisać, inni na pewno również. Może z tych okruchów objawi nam się jakaś nowa prawda.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Hniezno
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Czerwiec 15, 2018, 11:28:17 pm
Dane parafii   Hniezno

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Brak ksiąg UMZ: styczeń-kwiecień 1800.

Rocznie   20-50 urodzeń
      0-15 małżeństw
      15-25 zgonów

Uwagi:
a)   Kolejna malusieńka parafia o rzut kamieniem (7 km) pa południowy zachód od Wołkowyska.
b)   Status społeczny w większości metryk nie został podany, na oko 99% parafian stanowili chłopi.
c)   Mało obcych, nazwiska powtarzają się stale i regularnie.
d)   W metrykach jest wiele luk, ale raczej pochodzi to z rzeczywistego braku chrztów, ślubów i zgonów w konkretnych miesiącach. Niewielu wdowców brało ponowne śluby, co w praktyce oznacza, że małżonki cieszyły się niezmiennym zdrowiem.
e)   Niewiele zgonów niemowląt, ale za to z bardzo dokładnym podaniem wieku, np. „1 rok i 44 tygodnie” – rzecz niespotykana gdzie indziej.
f)   Organista Stanisław Karwowski i jego żona Konstancja przebywali w Hnieznie do 1800 roku, potem nastał Jan Dziewiątkowski z małżonką Marcelą. Ci ostatni nie byli tak popularni i mało śladów zostawili na kartach metryk. Organiści zapisywani byli jako „dominus” czyli „pan”.
g)   Kościół w Hnieznie należy do najstarszych na Białorusi, to prawdziwy 16-wieczny relikt, choć wielekroć niszczony i przebudowywany. Chrzcielnica przenosi nas w zamierzchłe czasy. Wszystkie 46 zdjęć warto obejrzeć https://radzima.org/pl/object-photo/1810.html
h)   W parafii był niewielki przytułek dla ubogich, dwoje z nich wymieniono jako rodziców chrzestnych.
i)   Dwór i dobra Hniezna należały do Römerów, w 1817 roku przeszły na własność Tarasowiczów. Ciekawe, że pani Magdalena Tarasowiczowa, sędzina wołkowyska, należała już w 1801 do ścisłego grona osób, bawiących w sąsiedzkim dworze Andrzejkowicze, na chrzcie syna rotmistrza wołkowyskiego Józefa Wysockiego, ożenionego z Joanną Römerówną. Może już przymierzała się do kupna?

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasteczko: Hniezno, w aktach: Hniezna
Dwory: Andrzejewicze (ekonom Tomasz Minuczyc), Choćkowce (ekonom Kazimierz Hornowski), Hniezno (rodzina Römerów, ekonom Józef Wołodkiewicz, komisarz Mateusz Markowski), Kierdejowszczyzna.
Okolice: brak.
Wsie: Andrzejewicze, Chodźkowce albo Choćkowce, Cimochy, Hołynka, Janusze albo Janysze, Kościewicze, Zadworzańce. Do tego trzy „Sylvy” czyli chutory Chrzczonowszczyzna, Prudno, Szemiotówka z bardzo niewieloma mieszkańcami.

Duchowieństwo

Proboszcz: Kazimierz Lepieszyński, rektor
Wikary: brak.
Duchowni uniccy: Jan Kiwaczycki paroch (Mścibów), Wojciech Leszczyński proboszcz (Kuźnica), Jan Bułharowski paroch (Połonka), Józef Zabiełło paroch (Mścibów), Krzysztof Jodkowski paroch (Święcica), Felicjan Suchocki paroch (Święcica).
Goście duchowni albo zastępcy: Jan Satkiewicz (wrzesień 1797), Antoni Zyborowski z par. Szydłowice (listopad 1798), Jan Brodowski z par. Mścibów „podczas nieobecności proboszcza” (listopad 1798), Józef Chmielewski z par. Mścibów (listopad 1801).

Uwagi:
a)   Proboszcz Kazimierz Lepieszyński był interesującą osobowością. Doskonale wyrobiony i czytelny charakter pisma świadczy o tym, że sztuka ta nie służyła mu tylko do spisywania wydarzeń metrykalnych. Kiedy musiał opuścić parafię nawet na krótko, starał się o zastępstwo. Razem z nim mieszkała jego macocha Marianna Lepieszyńska z d. Górska, rotmistrzowa słonimska. Wiadomo o tym z metryki jej zgonu, wyjątkowo obszernej informacyjnie. Marianna zmarła w wieku 71 lat, koło 12 w nocy. Pasierb musiał być do niej bardzo przywiązany, nazywa ją bowiem „novercula” czyli „macoszka” oraz każe ją pogrzebać „w kościele w pobliżu ambony przy ścianie”.
b)   Lepieszyński miał serce dla dzieci. Nie tylko odnotowywał skrupulatnie wiek zmarłych niemowląt, ale używał stale zdrobnień „infantulus” (niemowlątko) „puellula” (dziewczyneczka), „filiolus” (synek).
c)   Proboszcz znał dobrze swoich parafian i zapisywał oba ich nazwiska „vel”, o ile takowe posiadali, np. Panek vel Pieńkowski.

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Kuźnica
Wiadomość wysłana przez: wd w Lipiec 31, 2018, 09:55:52 pm
Parafia Kuźnica

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 54 lat (1809-1864 z wyłączeniem lat 1812-1813 i 1841).

Księgi zachowane w różnym stanie; część w bardzo dobrym, niektóre, szczególnie z lat 1840-tych bardzo zniszczone, wręcz prawie nieczytelne. Księgi prowadzono dość niechlujnie - wiele przekręconych nazwisk, niektóre wręcz nie do poznania. Często nie zapisywano nazwisk panieńskich a czasem nawet imion (sic!) nowo-ochrzczonych dzieci.

W okresie tym ochrzczono 7575 dzieci, zawarto 1792 śluby i zarejestrowano 4694 zgonów. Przyczyny śmierci typowe dla tamtych czasów; dla osób w wieku "dojrzałym" przeważała grużlica, dla dzieci rozmaite choroby wieku dziecięcego. Należy zanotować okresowe występowanie wysokiej śmietelności w wyniku epidemii. Na przykład w roku 1855 śmiertelność (w wyniku epidemii cholery) przewyższała urodzenia o ok. 100%. Najwyższą liczbę urodzeń odnotowano w latach 1849 i 1864, odpowiednio 207 i 210 osób.  W omawianym okresie w parafii urodziły się dwie pary trojaczków.

Skład etniczny ludności:
Analiza nazwisk wskazuje na przeważające pochodzenie etniczne bałtyckie i ruskie (w mniej więcej podobnych proporcjach) z domieszka ludności pochodzenia polskiego. Jest również pewna ilość osób pochodzenia niemieckiego (m. in. kuźnicka rodzina Petersonów, obecnie niestety już wymarła) oraz osób określanych jako "zagraniczni". Przynależność stanowa głównie chłopska, jednak ze sporą ilością mieszczan i dość niewielką szlachty - w większości właścicieli majątków. Okolice szlacheckie to w zasadzie tylko Białobłockie i Murawszczyzna, oraz (krótko istniejąca) Piaszczyna.

Najbardziej popularne nazwiska mieszkańców parafii to Kunda, Szoka i Kieda.

Parafia obszerna terytorialnie; jej zasięg zmieniał się w różnych latach, w pewnych okresach sięgając nieomal lewobrzeżnego Grodna.

Miejscowości wymieniane w metrykach:

Miasto Kuźnica
Wsie: Bakuny, Białobłockie, Bruzgi, Chreptowce, Czepiele, Czuprynowo, Dojlidki, Dziemidkowo, Gładowszczyzna, Gniewieńszczyzna, Iwanowce, Kamionka, Klinczany, Kłoczki, Kopaniki, Korobczyce, Kowale, Kruhlany, Kryski, Kulowce, Łajgobole, Łosośna, Miszkieniki, Murawszczyzna, Niemiejsze, Nowiki, Nowodziel, Parczowce, Piaszczyna, Podlipki, Radziewicze, Saczkowce, Sopoćkowce, Sterpejki, Strupka, Todorkowce, Tołoczki, Wojnowce, Wołkusz, Wołyńce.

Niektóre z powyższych miejscowości (np. Gniewieńszczyzna, Murawszczyzna, Łosośna, Sterpejki i Tołoczki) okreśłane bywały naprzemiennie jako "wieś", "okolica" lub "majątek". Przypadkiem szczególnym jest nazwa Łosośna, którą to nazwą określano co najmniej kilka różnych siedlisk w dolinie rzeki Łosośny. Część z tych miejscowości przyłączono do parafii kuźnickiej po kasacji parafii klimowskiej (np. Nowodziel, Parczowce, Czepiele i Tołoczki). Wołkusz przechodził z parafii kundzińskiej do kuźnickiej i odwrotnie.
W kościele kuźnickim odnotowano także pewną ilość chrztów dzieci z parafii ościennych, z miejscowości takich jak Kuścińce, Sokółka, Słomianka, Pawłowicze, Łowczyki i Cimany.

Duchowieństwo:

Niektórzy z długoletnich proboszczów parafii to Andrzej Wróblewski, Hiacynt Baranowski, Antoni Zakrzewski, Adam Falkowski, Adam Pisanko i Kazimierz Biernacki. W latach późniejszych proboszczów kuźnickich wspomagał wikary względnie ksiądz rezydent.
Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Wołkowysk
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Sierpień 01, 2018, 09:18:04 pm
Dane parafii   Wołkowysk

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Brak ksiąg UMZ: styczeń-kwiecień 1800.

Rocznie   130-180 urodzeń
      50-70 małżeństw
      70-140 zgonów

Uwagi:
a)   Druga po Grodnie metropolia Grodzieńszczyzny, jednak dużo skromniejsza, jeśli chodzi o liczbę mieszkańców i wysoko postawionych osób. Nielicznym chrztom towarzyszyła więcej jak jedna para chrzestnych.
b)   To jedyna parafia mająca miasto „civitas” Wołkowysk i miasteczko „oppidum” Izabelin. Z tego ostatniego niewiele osób szukało posługi kapłańskiej w Wołkowysku, była tam zresztą parafia unicka.
c)   Księgi prowadzono bardzo dokładnie, zapis nazwisk poprawny. Ale nade wszystko wzorowa była rejestracja zgonów, podawano nawet gdzie indziej niespotykany wiek zmarłego dziecka w dniach oraz godzinach. Na księgach wołkowyskich można studiować śmiertelność niemowląt na przełomie XVIII i XIX wieku! Niestety pod koniec wymienionego okresu nastąpiło wyraźne pogorszenie się rejestracji i zapisów nazwisk, co się zbiegło z nastaniem nowego wikarego.
d)   Organistą w Wołkowysku był w owym czasie Piotr Wróblewski, miał tutaj też rodzinę. Nazwisko spotykane w mieście, a także we wsi Jasionowica.
e)   Nowożeńcy stosunkowo często pochodzili nie tylko z różnych wsi, ale i z innych parafii, takich jak Hniezno, Krzemienica, Mała Brzostowica, Międzyrzecz, Strubnica, Szydłowicze. Bardzo rzadkie jednak były małżeństwa nierówne stanem (ok. 2,4%), mieszczanie rzadko żenili się z chłopkami, a prawie nigdy – ze szlachciankami.
f)   Odnotowałam interesujący ślub Ciechanowicz – Minakowska (za indultem); oba nazwiska znane są w świecie genealogów, zajmujących się przede wszystkim rodami szlacheckimi.
g)   W Wołkowysku stacjonowały wojska rosyjskie, przypuszczalnie te same, które tłumiły powstanie kościuszkowskie kilka lat wstecz. Mieszkańcy miasta i okolic nie mieli najmniejszych skrupułów przed kumaniem się z „gośćmi”, zawierano małżeństwa, a jedna panna z dzieckiem podała nawet nazwisko „Koszarówna”. Takich „koszarówien” było więcej. Panna Marianna Nieciecka przyjechała z Krynek, żeby wziąć ślub w Wołkowysku. Można te dziewczyny zrozumieć. Wśród nudy na prowincji każda odmiana jest mile widziana. A jeśli sołdacik potrafił zagrać na gitarze, zaśpiewać romans, a jeszcze i zatańczyć hopaka – leciały ku niemu serca nie tylko prostaczek, ale i szlachetnych panienek. Jaki czar roztacza np. takie nazwisko jak „Białokopytow”! Do tego zabójczy wąsik i „oczi cziornyje”…
h)   Wśród wysoko postawionych gości parafii należy wymienić księcia Bagrationa https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Bagration podpułkownika wojsk rosyjskich, tego samego, który na początek tłumił insurekcję, a później walnie przyczynił do klęski Napoleona pod Borodino. Bagration był świadkiem na ślubie w 1799, razem z chorążym wojsk polskich Tadeuszem Sieheniem; Wołkowysk najwyraźniej wpływał łagodząco na stosunki polsko-rosyjskie.
i)   Długość życia parafian była jakby krótsza niż gdzie indziej. Mało kto osiągał 70 lat. Zdarzyło się wprawdzie dwóch 90-latkow i jeden stulatek, ale jedna jaskółka wiosny nie czyni, poza tym nikt ich o metryki urodzenia nie pytał.
j)   W wypadku zgonów nagłych, to znaczy bez sakramentów, postępowano w sposób zróżnicowany. Ci, którzy zmarli np. na serce albo „mente captus agens” (w obłąkaniu), zostawali pochowani w poświęconej ziemi. Natomiast pijacy (w liczbie dwóch) musieli być przykładnie ukarani i dlatego pochowano ich poza cmentarzem.
k)   Wyjątkowego pochówku w samym kościele doczekały się prochy dwóch osób. Panna Teodora Krzyżanowska, zmarła w 22 wiośnie życia, spoczęła przed ołtarzem św. Tadeusza. Drugą osobą okazał się …buchalter Franciszek Siewaszewicz, lat 38. Jego umiejętności musiały być wyjątkowo wysoko cenione, a nie był nawet szlachetnie urodzonym.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Wołkowysk
Miasteczko: Izabelin
Dwory: Kobylaki, Pietraszowce, Teolin, Wojtkiewicze.
Wsie: Baczeńce, Biskupice, Błękitna (uroczysko), Borki, Chalilejki, Hrudy, Jasionowica, Jatwieź, Karszczyzna, Kobylaki, Kołątaje, Krysiewicze, Leśniaki, Liczyce, Masiuki, Nowosady, Olizarki, Olszymowo, Omienicze, Oszmiańce, Pasieki, Pasutycze, Piekary, Pietaki, Pietraszowce, Poddańce, Rupejki, Strzałkowszczyzna, Stupicze, Szaulicze, Wojtkiewicze, Wola, Wołkowyja, Wołoskowszczyzna, Zaleszany, Zamoście, Zapole, Żarnówka.

Duchowieństwo

Proboszcz: Franciszek Chojnowski, kanonik liwoński
Wikarowie: Secundus Szołkowski, Józef Wierzbicki, Franciszek Machnacki, Antoni Maciutowicz.
Duchowni uniccy: Józef Affanowicz administrator unickiej parafii Izabelin (2 chrzty), Andrzej Zapolski, prezbiter unickiej parafii Kołłątaje (4 śluby).
Goście duchowni: Dominik Wojno franciszkanin (05.02.1797), Marcelian Dmuchowski franciszkanin (10.08.1797), kanonik liwoński Józef Raszkowski (2 chrzty w 1800), Ludwik Chłusewicz franciszkanin (23.03.1801), Antoni Rachalski franciszkanin (jesień 1801), Kilian Sobolewski (12.10.1801)

Uwagi:
a)   Proboszcz Franciszek Chojnowski nieczęsto dokonywał ceremonii chrztów czy ślubów. Spełniał za to bardzo sumiennie zadania administracyjne. Metryki są spisane nie tylko jego ręką, ale co roku zaczynają się od pięknego i nieco czołobitnego nagłówka, na przykład: „Wypis Umarłych od dnia pierwszego Miesiąca kwietnia aż do trzydziestego pierwszego sierpnia z Xsiąg mieyscowych paraffialnego Kościoła Wołkowyskiego wyięty, a do Zwierzchności Wileńskiej trzydziestego pierwszego Sierpnia Roku Tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt ósmego przesyłający się”. Słodki ten „przesyłający się”. Trąci rusycyzmem, ale tak napisałby mój ojciec, swego czasu mieszkaniec Wołkowyszczyzny.
b)   Obowiązki wikarego spełniali w Wołkowysku przeważnie dwaj duchowni. Franciszkanin Szołkowski należał poniekąd „do inwentarza”, był obecny zawsze. Natomiast inni następowali po sobie: Wierzbicki od stycznia 1797 do sierpnia 1800, Machnacki przez następny rok, wreszcie od listopada 1801 rozpoczął pracę Maciutowicz, jako jedyny określony mianem wikarego.
c)   Franciszkanie zostali delegowani z pobliskiego klasztoru w Łopienicy.

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Łopienica
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Sierpień 10, 2018, 09:50:20 pm
Dane parafii   Łopienica

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Brak ksiąg UMZ: wrzesień 1798-kwiecień 1799.
Brak ksiąg M: 1797-1798; styczeń-kwiecień 1800.
Brak ksiąg Z: wrzesień-grudzień 1797.

Rocznie   12-50 urodzeń
      6-11 małżeństw
      3-34 zgony

Uwagi:
a)   Parafia w Łopienicy była widocznie w zalążku, ale w ciągu rzeczonych 5 lat powoli się rozrastała, pozostając jednak bardzo niewielką parafią.
b)   Parafię obsługiwali zakonnicy franciszkanie, którzy widocznie uważali to za rodzaj dodatkowego obowiązku. Rzadko można zobaczyć tak piękne pismo i tyle błędnie zapisanych nazwisk. Raz po raz zapominano wpisać datę. Zakonnicy zajmowali się raczej sprawami boskimi a nie ziemską hierarchią, dlatego prawie nie odnotowywali, kto tu był szlachcicem, a kto pracowitym.
c)   Podobnie jak w Wołkowysku organista był ojcem rodziny, a zwał się Maciej Kłatkowski (niewykluczone, że nazwisko we współczesnym brzmieniu powinno być pisane Kładkowski).
d)   Większość chrztów pochodzi z jednej miejscowości, okolicy Korewicze, nigdzie zresztą okolicą nie nazwanej. Ładna nazwa, „kareivis” to po litewsku żołnierz. W okolicy mieszkała przynajmniej jedna rodzina nazwiskiem Korejwo.
e)   W klasztorze pracował też staruszek kucharz Marcin Kuczyński, o czym dowiadujemy się z metryki jego zgonu w wieku 75 lat.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodziny): Łopienica (Bielawski, Bułharyn), Niziany (Pietraszewski), Tołoczmany.
Okolice (rodziny): Korewicze (Bohuszewicz, Goździkowski, Hrehorowicz, Juszkiewicz, Kołłupajło, Korejwo, Niemczynowicz, Ogilba, Radziwanowicz, Rossalski, Sołgin, Suchocki, Szostakowski, Uzłowski, Wasilewski).
Miejscowości: Baki, Bryki, Chodorostawy, Dworańce, Dziemidowicze, Gieruciowo, Hryniewicze, Jatwieź, Jelcowszczyzna, Kobuzie, Kobylaki, Krywulicze, Łopienica, Michajły, Mitronie, Niziany, Ogrodniki, Olizarki, Pawłowicze, Pieruciowo, Połujanki, Rakowszczyzna, Sidorki, Święcica, Ulezły, Wołoskowszczyzna, Zadworzańce.

Duchowieństwo

Proboszcz: Kilian Sobolewski, gwardian klasztoru
Wikary: Jan Skłodowski
Zakonnicy: Ludwik Chłusewicz, Andrzej Czaki, Egidiusz Eymont, Jakub Jankowski, Józef Kizink, Karol Michałowski, Franciszek Mysłowski, Franciszek Oborski, Antoni Rachalski, Dominik Wojno.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Kilian Sobolewski dzielił swój czas pomiędzy dwa klasztory – ten w Łopienicy i ten w Świsłoczy Górnej
b)   Karol Michałowski nosił miano kaznodziei.
c)   Niektórzy braciszkowie pozostawili ślady w metrykach wołkowyskich: Chłusewicz, Rachalski, Wojno.

Tytuł: Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Sokółka
Wiadomość wysłana przez: A. Rybalko w Wrzesień 15, 2018, 02:36:03 pm
Dane parafii   Sokółka


Oceny dokonano na podstawie indeksów z 6-7 lat: chrztów 1809-1815, ślubów 1810-1815, zgonów 1811-1817.
Brak księgi zgonów 16.11.1809-15.11.1810.

Rocznie   250-350 urodzeń
      70-100 małżeństw
      100-380 zgonów

Uwagi:
a)   Sokółka była w tym okresie drugą po Grodnie parafią według liczby urodzeń, przodowała jednak, niestety, jeśli chodzi o statystykę zgonów. W 1813 roku zmarło w parafii dużo więcej osób (388) niż się urodziło (232) – i nie byli to wcale Francuzi z resztek armii Napoleona. To smutny rekord wśród dotychczas opisanych parafii grodzieńskich.
b)   Wobec tych nieszczęść Sokółka pozostawała parafią bardzo prężną. Jakby w odpowiedzi na wyzwanie kostuchy ludzie zawierali znacznie więcej małżeństw: 104 w 1813, 101 w 1814. Dla porównania w „normalnych” latach 1810-1811 zarejestrowano około 70 ślubów rocznie.
c)   Dzięki temu, że w aktach odnotowano wiek małżonków, dowiadujemy się, w Sokółce mało kto pozostawał samotny. Stawały na ślubnym kobiercu dziewczynki 15-letnie oraz starsze pary, nie mające już szansy na doczekanie się potomstwa. Wdowcy i wdowy wkraczali na rynek małżeński chyba natychmiast po zgonie małżonka. Kobiety radziły sobie bez męża jakby nieco dłużej, ale wdowcy, szczególnie obarczeni dziećmi, żenili się już po 4-6-tygodniowej żałobie.
d)   Sokółka dzierży prym również w kategorii największej liczby ślubów udzielonych jednego dnia: 20 lutego 1814 roku zawarto 21 małżeństw!
e)   Z uwagi na to, że w metrykach nie odznaczano stanu, poza stanem szlacheckim, nie mogę tu przytoczyć żadnej statystyki. Tym bardziej, że sokółczanie wynaleźli nowy stan, oznaczony literką „D.” czyli „dominus, domina”. Czy „pan” był szlachcicem, czy mieszczaninem, czy po prostu nadrabiał miną oraz ubiorem – nie dowiemy się chyba. Jak cię widzą, tak cię piszą – czy aby nie w Sokółce wymyślono to przysłowie?
f)   W Sokółce stacjonowało wojsko rosyjskie. Podobnie jak w innych miastach i miasteczkach współistnienie żołnierzy z miejscową ludnością układało się dobrze. A może nawet doskonale, zważywszy liczne małżeństwa oraz kolejne dzieci, chrzczone jak przystało, po katolicku, mimo obecności kapelana, chyba unity. O kapelanie, wielebnym i szlachetnie urodzonym Janie Kiernozickim, dowiadujemy się z metryki chrztu jego córki Anny w 1815 roku, którą miał z Teofilą Szpakowską.
g)   Kim była szlachetna Salomea Maciejewska? Na pewno mieszkała w Sokółce i musiała być miłą, sympatyczną i pomocną osobą. Inaczej by nie zapraszano jej stale na matkę chrzestną – 27 razy w latach 1809-1815. Cztery chrześniaczki nazwano imieniem Salomea. Przypuszczam, że była położną, jej chrześniacy pochodzili bowiem z najróżniejszych warstw społecznych. Czy tak było na pewno - chyba nigdy się nie dowiemy. Przynajmniej wspomnijmy o niej w tym krótkim opisie Sokółki.
h)   W Sokółce, jako w mieście powiatowym, mieszkało sporo urzędników, którzy też zostawili swój ślad w metrykach. Wymienię kilku dla przykładu. Major wojsk rosyjskich Adolf Wewern, wraz z małżonką o intrygującym imieniu Spes (przestaje być intrygujące, kiedy przetłumaczymy je na rosyjski: Nadzieja albo Nadzieżda). Nieszczęsny major i komisarz ziemski Jan Benkin, którego pierwsza żona Franciszka zmarła w 1797 w Poniemuniu (par. Kwasówka), a dwuletni synek Karol parę dni później; tenże Benkin z drugą małżonką Aleksandrą z domu Łascilin pochował w Sokółce aż czworo dzieci. Ignacy Kozieradzki sekretarz policji powiatu sokólskiego. Piotr Rakowski, również sekretarz policji sokólskiej, właściwie mleko pod nosem, 21 lat, o czym dowiadujemy się z jego metryki ślubu w 1816. Zarządca lasów Antoni Mrozowski. Doktor medycyny Jerzy Wolff oraz chirurg Jan Nensberg, któremu, mimo biegłości w sztuce lekarskiej, zmarło aż dwoje dzieci. Ferdynand Szczygielski, adwokat sądowy powiatów białostockiego i sokólskiego, mieszkający nie wiadomo czemu w Smolanym Mostku. Pozostali prawnicy to sędziowie Zygmunt Bouffał, Wincenty Szyrma, Paweł Kielner i Franciszek Grodzki, a także notariusz ziemski Antoni Zaniewski. Panowie ci wraz z małżonkami stanowili swego rodzaju elitę miasta w owym czasie. Spotykali się, kumali, przepijali do siebie na ślubach, i chrzcinach, ronili łzy na wielu dziecięcych pogrzebach.
i)   Choroby zakaźne zbierały obfite żniwo śmierci zwłaszcza wśród dzieci, podobnie jak i w innych parafiach. Jednak w metrykach zgonów wymieniono wielu, którzy przeżyli wyjątkowo długie życie. Naturalnie o metryki chrztu ich nikt nie pytał, toteż przyjmijmy te dane z lat 1809-1817 z przymrużeniem oka: w przedziale 80-89 lat zmarło 46 osób, w przedziale 90-99 lat – 10 osób, pięciu stulatków. Trzy osoby osiągnęły ponoć 104, 106 i nawet 129 lat!
j)   W Sokółce doskonale rejestrowano zgony małych dzieci, z dużą dokładnością co do dnia. Wiek osób dorosłych podawano również dokładniej niż gdzie indziej: nie 50 czy 60 lat, tylko 53, 67 itd. Sokólczanie byli widać dobrze zorientowani w kalendarzu i czas upływał im mniej abstrakcyjnie.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Sokółka
Dwory: Maczalnia, Sokółka.
Okolice (rodziny): Bilwiny (Kowalski, Rakowski, Złotorzycki) Gieniusze (Gieniusz, Kozłowski), Kundzicze (Kundzicz), Zarachy (Zarachowicz, Snarski), Zaścianek albo Zaścianki (Rachelski, Szydłowski).
Miejscowości: Bachmatówka, Bobrowniki, Bogusze, Brzozowy Hrud, Buksztel, Czarny Lasek, Drahle, Dworzysk, Gnidzin, Hałe, Igryły, Jałówka, Janowszczyzna, Jelenia Góra, Jelina, Kamionka, Kantorówka, Kraśniany, Kurowszczyzna, Kuryły, Lebiedzin, Lipina, Łopienki, Maczalnia, Malawicze (Dolne i Górne), Mićkowa Hać, Milenkiewicze, Ostrówek, Ostrowszczyzna, Pawełki, Pawłowszczyzna, Plebanowce, Podkamionka, Podlebiedzin, Podlipina, Pogibło, Rozedranka, Rudniki, Sierbowce, Słojniki, Smolanka, Smolany Mostek, Sobolewo, Straż, Szudziałowo, Szyszki, Tartak, Wierzchjedlina, Wierzchlesie, Wierzchłowce, Wojnachy, Wroczyńszczyzna, Wysoki Lasek, Zamczysko, Zawistowszczyzna.

Uwaga: w żadnej metryce nie użyto określenia „wieś”, „okolica”, „miasto”.

Duchowieństwo

Proboszcz: Antoni Moczulewski, dziekan sokólski
Wikarowie: Leonard Będziulewski bernardyn, Paweł Iwanicki dominikanin, Kazimierz Kurzyna
Goście duchowni: Hieronim Piasecki (1 chrzest w 1813), dominikanin Ludwik Targoński (2 chrzty w 1815), Kazimierz Kubeszowski prałat i archidiakon okręgu Białostockiego (1 chrzest w 1815).

Uwagi:
a)   W kilku rocznikach metryk piszący rezygnuje z podania nazwiska księdza. Dlatego nie wiadomo, czy tę olbrzymią pracę w obszernej parafii wykonywał sam dziekan Moczulewski, czy też robili to pomocnicy.
b)   Pomocników wymieniono z imienia tylko dwóch, w roku 1809 pracę przejęli dwaj zakonnicy Będziulewski i Iwanicki.
c)   Od połowy października 1815 nastał Kazimierz Kurzyna, wikary z prawdziwego zdarzenia, natomiast nazwisko proboszcza pojawia się w metrykach bardzo sporadycznie i od wielkiego dzwonu.