Autor Wątek: Krótkie opisy parafii grodzieńskich  (Przeczytany 423 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline A. Rybalko

  • Jr. Member
  • **
  • Wiadomości: 60
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Indura
« Odpowiedź #15 dnia: Listopad 30, 2017, 02:28:48 pm »
Dane parafii   Indura

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   130-200 urodzeń
      20-40 małżeństw
      50-90 zgonów

Uwagi:

a)   Dość dokładne dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt i małych dzieci. Jednak nie we wszystkich miejscowościach rejestrowano takie zgony. Być może przyczyną była zbyt wielka odległość od kościoła.
b)   Wydaje się, że śmiertelność niemowląt była w parafii niższa niż dotychczas indeksowanych parafiach grodzieńskich. Twierdzenie to wymaga jednak konkretnych dowodów.
c)   Całkowity brak stanu mieszczańskiego w parafii.
d)   Dość zgrzebna parafia, brak jakichkolwiek prominentów wśród chrzestnych, jeśli nie liczyć proboszcza Lachnickiego.
e)   Nazwiska panieńskie kobiet podane tylko dla szlachcianek, bardzo rzadko dla pozostałych (majętniejszych?).
f)   Nazwiska matek chrzestnych zapisywane niedokładnie, ewidentnie ta sama osoba raz jest panną, a raz mężatką.
g)   Chrzty odbywały później po urodzeniu niż w innych parafiach, co zakłada staranniejsze przygotowanie tego rodzinnego święta, a co z kolei świadczy o większej zamożności mieszkańców.
h)   Wyjątkowa rzadkość: kobieta jako świadek ślubu! Zdarzyło się to w parafii dwa razy, co raczej wyklucza mechaniczną pomyłkę.
i)   Filią parafii w Indurze była parafia w Usnarzu, która powstała w 1795 roku.
Niektóre z powyższych uwag sugerują stosunkową zamożność i nawet emancypację mieszkańców parafii. Potwierdzeniem tego mógłby służyć fakt wybudowania nowego murowanego kościoła staraniem proboszcza Radziewicza i parafian w roku 1815; okazała świątynia stoi do dziś. Dla porównania: kościoły na Grodzieńszczyźnie bywały fundowane przede wszystkim przez władców lub wielmożów.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   7,3%, mieszczan   0,0%, chłopów   92,6%, brak danych – 0,0%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Indura
Dwory (rodzina): Domanowszczyzna folwark (Lebel), Hrajno (Judynowicz, Wołk), Lachnowo, Nowosiółki (Zarzecki) Plebanowce (Eysymont), Zarubicze (Lebel; patrz również par. WE; Tatt, Trzeciak), Żarnówka (Aluszyński vel Alużyński).
Okolice (rodziny): Hlebowicze (Hlebowicz, Łaszkiewicz, Narbut, Panasewicz, Sarosiek, Siwicki, Strzembicki), Pacenki (Pacenko, Statkiewicz), Petelczyce (Hlebowicz), Sarosieki (Cydzik, Sarosiek), Żukiewicze (Szumski, Jodkowski).
Wsie: Bielewo, Bojary, Dubowka, Dziemitkowo, Joskiewicze (później: Jaśkiewicze), Koniuchy, Kowalicze, Kozły, Kruhliki, Łuckowlany, Mohylany, Odła, Pieśle, Plebanowce, Prokopowicze, Putne, Rohacze, Słomianka, Trochimy, Wodlany, Wójtowszczyzna, Zarubicze, Żarnówka.
Miejscowości z innych parafii (pojedyncze metryki): okolica Jodkiewicze par. Wielkie Ejsmonty.

Duchowieństwo
Proboszcz: Stanisław Lachnicki, kanonik smoleński, dziekan grodnieński. Nie od rzeczy będzie dodać, że w obrębie parafii leżały dobra Lachnowo.
Wikary / Wikarowie: Placyd Jaszczółd, Bazyli Sienicki, Paweł Jackowski, Rajmund Dapkiewicz.
Duchowni uniccy: przypuszczalnie ks. Serafin Wołk, „commendarius” czyli delegowany do pracy w parafii; nigdzie nie został nazwany wikarym.

Uwagi:
a)   Proboszcz Lachnicki pojawiał się w parafii raczej sporadycznie. Udzielił tylko ok. 5 % chrztów.
b)   Codzienną pracę wykonywał tylko jeden duchowny, co w tak dużej parafii było zadaniem prawie ponad siły. Nie pracowali zresztą długo: Serafin Wołk (styczeń 1797-marzec 1798), franciszkanin Placyd Jaszczółd (marzec 1798-marzec 1799), franciszkanin Ludwik Smorszczewski (15.-19.08.1798), Bazyli Sienicki (marzec 1799-luty 1801), Paweł Jackowski (luty-wrzesień 1801), Ignacy Sutkowski (wrzesień-listopad 1801), Roch Mogielnicki (21.-27.10. 1801), Rajmund Dapkiewicz (listopad-grudzień 1801).
c)   Jak widać, najdłużej wytrzymał tę harówkę Bazyli Sienicki. Od marca 1801 roku spotykamy go w filialnej parafii Usnarz, gdzie pracy było znacznie mniej (70-80 chrztów rocznie).
d)   Duchowni znani z innych parafii grodzieńskich: Paweł Jackowski (został proboszczem w Łunnie od 1 listopada 1801), Ludwik Smorszczewski (Repla), Ignacy Sutkowski (Repla).

« Ostatnia zmiana: Listopad 30, 2017, 05:49:10 pm wysłana przez A. Rybalko »

Offline A. Rybalko

  • Jr. Member
  • **
  • Wiadomości: 60
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Usnarz
« Odpowiedź #16 dnia: Grudzień 06, 2017, 06:16:03 pm »
Dane parafii   Usnarz

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   50-80 urodzeń
      6-20 małżeństw
      20-30 zgonów

Uwagi:
a)   Parafia w Usnarzu była filią parafii w Indurze, kościół czasem nazywany jest w aktach kaplicą. Parafia powstała w 1795 roku.
b)   Niektóre rodziny należały przedtem albo równolegle do parafii Odelsk.
c)   Akty zgonów wykazują parumiesięczne luki. Dość nieregularna jest liczba obrzędów, duże wahania z roku na rok.
d)   Całkowity brak stanu mieszczańskiego. Jedyna „grupa zawodowa” w parafii to nierządnica Barbara, która urodziła córkę w Makarowcach w 1799. Nota bene to pierwsza jak dotychczas wzmianka o tym rzemiośle na Grodzieńszczyźnie.
e)   Parafia skromna, do wspomnianych w aktach prominentów można zaliczyć tylko Ludwika Pancerzyńskiego chorążego ziemi grodzieńskiej, któremu zmarł mały synek w 1798. Nie od rzeczy będzie wspomnieć, że niedługo potem ów Pancerzyński został marszałkiem grodzieńskim (1799-1809), a jeszcze później  - marszałkiem guberni grodzieńskiej (1809-1815). I że to on ufundował kościół w Usnarzu.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   27,0%, mieszczan   0,0%, chłopów   71,6%, brak danych – 1,4%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodziny): Liszki, Usnarz (Jackiewicz, Kruszyński, Pancerzyński).
Okolice (rodziny): Białokozy (Białokoz, Olizarowicz), Ihnatowicze (Eysymont, Ihnatowicz, Wąsowicz), Petelczyce (Eysymont, Ihnatowicz, Kudrycki, Petelczyc, Porzecki, Terejło), Poczobuty (Białokoz, Eysymont, Hlebowicz, Nowicki, Pacento, Poczobut, Rukiewicz, Sarosiek), Proniewicze (Proniewicz), Sarosieki (Cydzik, Hlebowicz, Jeryng, Kołos, Nakrewicz, Paszkowski, Raplin, Sarosiek, Waszkiewicz).
Wsie: Kudrycze, Kurczowce, Łapieniowce, Makarowce, Odła, Rusaki, Sunejki, Szalinki, Trochimy, Wiszniówka, Żopowicze.

Duchowieństwo

Proboszcz/Kapelan: Franciszek Żyliński franciszkanin (styczeń-5 listopada 1797), wspomagany przez pół roku przez innego franciszkanina Antoniego Adamowicza (udzielił kilku ślubów), Łukasz Szymkiewicz franciszkanin (3 chrzty w dniach 20-26 listopada 1797), Konrad Spucewicz franciszkanin (14-31 grudnia 1797), Fabian Sebastian Eysymont (od stycznia 1798 do marca 1801), Bazyli Sienicki (od marca 1801).
Wikary: brak.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi:
a)   Często zmieniający się duchowni w 1797, a więc w jednym z pierwszych lat istnienia nowej parafii świadczą o trudnościach z obsadzeniem tej placówki.
b)   Duchowni znani z innych parafii grodzieńskich: Fabian Eysymont (przeniósł się do parafii Wielkie Eysymonty), Bazyli Sienicki (w okresie poprzedzającym sprawował posługę w par. Indura).
c)   Goście parafii: dominikanin Aurelian Hulicki (1 chrzest i 1 ślub w czerwcu 1799), Franciszek Mateusz Sańkowski (2 chrzty w listopadzie/grudniu 1798),
« Ostatnia zmiana: Grudzień 06, 2017, 10:01:51 pm wysłana przez A. Rybalko »