Źródła historyczne > Metryka Litewska

WYSZUKIWANIE W METRYCE LITEWSKIEJ - Rejestry podymnego WKL

(1/13) > >>

Piotr Paweł CYPLA:
Dla każdego genealoga poszukującego swoich przodków na historycznych obszarach Wielkiego Księstwa Litewskiego nieodzownym materiałem źródłowym będzie zapewne „Metryka Litewska” zawierająca rejestry podymnego i spisy urzędników. Co odnajdziemy w tych dokumentach i jaką mogą mieć dla nas wartość?

Co to jest „Metryka Litewska” i „podymne” – chyba nie warto wywarzać otwartych drzwi, tak więc opis ograniczę do podania odpowiednich odnośników:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Metryka_Litewska
https://pl.wikipedia.org/wiki/Podymne https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Podymne

Pod koniec lat 80-tych XX wieku staraniem Polskiej Akademii Nauk, przy aktywnym współudziale Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, a także a także ówczesnych Akademii Nauk – ZSRR, Białoruskiej SRR, Litewskiej SRR i Głównego Zarządu Archiwów przy Radzie Ministrów ZSRR, podjęto się próby wspólnego przeanalizowania wszelkich dostępnych materiałów i ujęcia ich w jednym cyklu opracowań pod wspólnym tytułem „Metryka Litewska”. W 1987 roku ukazał się pierwszy tom tego opracowania, a w kolejnych latach następne. Do chwili obecnej ukazało się łącznie osiem tomów:

Tom I: Księga Sigillat 1709-1719 ((A.Rachuba, Warszawa 1987, nakład 1 200 egz.)
Tom II: Rejestry podymnego – województwo wileńskie 1690 r. (A.Rachuba, Warszawa 1989, nakład 1 200 egz.)
Tom III: Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, Województwo trockie 1690 r. (H.Lulewicz, Warszawa 2000, nakład 300 egz.)
Tom IV: Księga wypisów Nr 131 (A.Rachuba, Warszawa 2001, nakład 500 egz.)
Tom V: Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, Województwo nowogródzkie 1690 r. (H.Lulewicz, A.Rachuba, Warszawa 2002, nakład 400 egz.)
Tom VI: Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, Województwo mścisławskie 1667 r. (A.Rachuba, Warszawa 2008, nakład ? egz.)
Tom VII: Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, Województwo smoleńskie 1650 r. (S.Dumin, A.Rachuba, Warszawa 2009, nakład ? egz.)
Tom VIII: Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, Księstwo Żmudzkie 1690 r. (G.Błaszczyk, Warszawa 2009, nakład 400 egz.)

Niestety nakład poszczególnych tomów był minimalny (300-1200 egz.), co w znacznym stopniu ogranicza jego dostępność. W swojej genealogicznej bibliotece zebrałem wszystkie wyżej wymienione tomy, co jest dla mnie powodem do radości i nieukrywanej dumy. Co może wnieść tego rodzaju wydawnictwo do naszych poszukiwań genealogicznych? Tak jak wspominałem już na stronie, dzięki „Metryce…” odnalazłem informacje o swoich przodkach, którzy w 1690 roku zostali zapisani w rejestrach podymnego. Potężnym narzędziem pomocniczym są indeksy osobowe i nazw geograficznych. Dzięki nim możemy odnaleźć występowanie konkretnego nazwiska w całym obszarze danego województwa. Każde województwo podzielone jest na powiaty, a te z kolei na parafie i dobra (np. biskupie, duchowne kapitualne, zakonne, JKM hibernowe), w których opisuje się poszczególne okolice, wsie, pola, itp. i płacących w nich podymne mieszkańców. Przy każdym nazwisku podana jest ilość „dymów”. W przypisach można niejednokrotnie odnaleźć wiele uzupełniających informacji związanych z daną osobą, jej rodziną lub miejscem. Czasami jest to informacja o piastowanym urzędzie, dacie śmierci lub krewnych. Podane są także źródła tych informacji. To oczywiście również bezcenne źródło wiedzy o ówczesnej strukturze zaludnienia, występowaniu nazwisk i o wsiach i osadach, których nazw już nigdzie indziej odnaleźć nie można.

Doskonałe uzupełnienie do „Metryki Litewskiej” mogą stanowić spisy urzędników Wielkiego Księstwa Litewskiego. Cały cykl składać się ma z dziesięciu tomów, w których ujęte zostaną dane dotyczące całego obszaru Wielkiego Księstwa Litewskiego. Do chwili obecnej wydano:

Tom I: Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Województwo wileńskie XIV–XVIII wiek (red. A. Rachuba, Warszawa 2004, nakład 500 egz.)
Tom II: Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Województwo trockie XIV–XVIII wiek (red. A. Rachuba, Warszawa 2009, nakład ? egz.)
Tom III: Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Księstwo Żmudzkie XV–XVIII wiek (red. A. Rachuba, Warszawa 2015, nakład 500 egz.)
Tom IV: Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV–XVIII wiek (red. A. Rachuba, Warszawa 2003, nakład 500 egz.)

Kolejne planowane wydania będą dotyczył Ziemi i województw: połockiego, nowogródzkiego, witebskiego, brzeskiego, mścisławskiego i mińskiego. Podobnie jak w „Metryce Litewskiej” mamy do dyspozycji indeks osobowy, pozwalający na szybkie odszukanie interesujących nas nazwisk. W każdym z kolejnych tomów przedstawiona jest historia opisywanej Ziemi lub województwa, obowiązujące hierarchia urzędnicza, wykaz źródeł, no i oczywiście alfabetyczny wykaz urzędników (wg nazwy urzędu). Odnośnie poszczególnych urzędników informacje są zróżnicowane, ale i tak pozwalające na zebranie wielu faktów, np. data zaprzysiężenia na urząd, data objęcia, występowanie w źródłach, a niejednokrotnie data śmierci, informacje o małżeństwach i potomkach, niektóre fakty związane z piastowaniem urzędu.

heniedz:
urrrraaaa :)

Agnieszka:
Panie Piotrze, dziękuje bardzo za zamieszczenie tej informacji :)

Czy byłby Pan tak uprzejmy i mógłby sprawdzić czy w rejestrach znajdują się nazwiska Horczak/Gorczak i Baranowski (obecny powiat sokólski)?

Sławomir Olczyk:

--- Cytat: Agnieszka w Luty 01, 2016, 10:31:13 am ---Panie Piotrze, dziękuje bardzo za zamieszczenie tej informacji :)

Czy byłby Pan tak uprzejmy i mógłby sprawdzić czy w rejestrach znajdują się nazwiska Horczak/Gorczak i Baranowski (powiat sokólski)?

--- Koniec cytatu ---

Pani Agnieszko.

Powiat Sokólski to dopiero 1794 rok. Nie występują w spisach urzędnicy tych nazwisk. Horczakowie to była drobna szlachta, a Baranowskich z tych stron zupełnie nie kojarzę. Znani byli Baranowicze z Jałowa. Szukałbym tych rodzin w spisach sejmikowych u Aniszczanki i w spisach podymnego.

Pozdrawiam serdecznie.

Agnieszka:
Panie Sławomirze dziękuję bardzo za odpowiedz :)
W poprzednim poście pisząc o powiecie sokólskim miałam na myśli stan obecny (powinnam była to zaznaczyć).

Nawigacja

[0] Indeks wiadomości

[#] Następna strona

Idź do wersji pełnej