Autor Wątek: Krótkie opisy parafii grodzieńskich  (Przeczytany 8285 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline wd

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 49
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #45 dnia: Luty 21, 2019, 04:48:30 am »
No i oczywiście nie zapominajmy o najsławniejszym obywatelu Łyskowa...czyli Nikodemie Dyzmie:)

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 342
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #46 dnia: Luty 21, 2019, 10:19:46 am »
Witaj, uwaga ze wszech miar słuszna. O Dyzmie nie wiedziałam!...

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 342
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Międzyrzecz
« Odpowiedź #47 dnia: Marzec 23, 2019, 03:17:47 pm »
Dane parafii   Międzyrzecz

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   90-100 urodzeń
      25-35 małżeństw
      30-90 zgonów

Uwagi:
 
a)   Międzyrzecz, w metrykach nazywany raz miasteczkiem, a raz wsią, nie miał w sobie widać potencjału, żeby urosnąć do prawdziwego miasta. Dzisiaj mało kto kojarzy sobie tę parafię, przede wszystkim chyba z powodu nazwy, którą nosi niejedna miejscowość w Polsce i na świecie. Miałam nieco trudności przy poszukiwaniu Międzyrzecza w google.maps, wiele z wymienionych w metrykach wsi dziś chyba nie istnieje.
b)   Najwięcej metryk pochodzi ze wsi Żerdna i okolicy o tej samej nazwie, bardzo niewiele z Międzyrzecza.
c)   Stany szlachecki i chłopski stykają się ze sobą jakby lepiej niż gdzie indziej, pracowity może być świadkiem ślubu urodzonego. Chłopi i szlachta nadawali dzieciom podwójne imiona mniej więcej jednakowo często.
d)   Całkowity brak stanu mieszczańskiego.
e)   Bardzo duża rozmaitość nazwisk szlacheckich, znanych z innych parafii grodzieńskich – jakby w Międzyrzeczu wyznaczyły sobie spotkanie rody grodzieńskie! Wielu przyjezdnych i gości, których proszono przy okazji na rodziców chrzestnych. Aż się chce zapytać: gdzie się podziało to bujne, szeroko rozgałęzione życie tych miejsc?...
f)   Znane są nazwiska organistów kościelnych (ich obecność oznacza, że mieli na czym grać) Józef Marcinkiewicz intensywnie udzielał się jako chrzestny i świadek wielu ślubów aż do śmierci w kwietniu 1801, miał 56 lat. Jego pracę kontynuował od jesieni tegoż roku Józef Jackiewicz.
g)   Miedzyrzecz miał swój przytułek dla ubogich, wśród których którzy byli również szlachetnie urodzeni Magdalena Olszewska i Wiktor Minuczyc.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasteczko: Międzyrzecz
Dwory (rodziny): Dziergiele (Rozwadowski), Iwaszkiewicze (Strawiński), Janopol, Mesztowicze (Broniec), Międzyrzecz (Truskowski), Mąciaki a. Monciaki (Wojnikiewicz), Pieniucha (Dudziński, Owsiany), Rudziewicze (Bieńkowski, Rutkowski), Szyrkowicze (Kasperowicz, Strumiłło).
Okolice: Bohdzie (Ambroszkiewicz) Rudziewicze (Idzikowski, Kmita, Kołłupajło, Odyniec), Sedelniki (Dmuchowski, Krasnodębski, Pietraszewski, Pisanko), Żabki (Giecołd, Jarosławowicz, Skorobohaty, Turczynowicz), Żerdna a. Żerna (Giecołd, Maciesza, Olszewski, Zwirowicz).
Wsie: Bezwodna, Boble a. Bouble, Bohdzie, Bobrowniki, Ciechlewicze, Czerechowicze, Dąbrowniki, Dobrosielce, Dziergiele, Klepacze, Kłopotowo, Koniuchy, Mozyrkowszczyzna, Packi, Pasutycze, Pietrewicze, Podorosk, Podziejki, Puziki, Rudziewicze, Szyrki, Tałałajki, Truńce, Tułowo, Zabohonie, Zadworze, Zamułowszczyzna, Zienkowce, Żerdna a. Żerna., Żupliki.

Duchowieństwo

Proboszcz: Hiacynt (Jacek) Zawisza
Wikarowie: Antoni Morsztyn Michalski (do maja 1797), Krzysztof Jodkowski (od lipca 1797 do czerwca 1801), Jerzy Kaczanowski (jako komendarz od października 1801).
Duchowni uniccy: Andrzej (Adam) Konachowicz, paroch parafii Sedelniki, Bogumił Wokulski paroch parafii Samojłowicze.
Goście duchowni: Paweł Bobrowski pijar, Polidor Czarnecki dominikanin, Jerzy Dobrowolski przełożony, Tomasz Juszkiewicz dominikanin, Ignacy Kaczanowski kapelan w Monciakach, Antoni Rachalski dominikanin.

Uwagi:
a)   Proboszcz Hiacynt Zawisza miał piękny charakter pisma, w dodatku pisał gramatycznie, widać był to człowiek zdolny i uczony. Metryki pisane przez niego zawierają poprawne nazwiska, zawsze odnotowany stan społeczny.
b)   Zmiany następują od lata 1801, kiedy odchodzi wikary Jodkowski, proboszcza wspomagają dominikanie, którzy wprowadzają nową modę: notowanie nazwisk panieńskich.
c)   Jesienią pojawia się nawet „przełożony” Jerzy Dobrowolski, a z nim nowy zastępczy wikary, komendarz Jerzy Kaczanowski.
« Ostatnia zmiana: Marzec 23, 2019, 03:39:25 pm wysłana przez A. Rybalko »

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 342
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Zelwa
« Odpowiedź #48 dnia: Marzec 23, 2019, 03:27:45 pm »
Dane parafii   Zelwa

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   40-50 urodzeń
      10-15 małżeństw
      15-35 zgonów

Uwagi:

a)   W odróżnieniu od pobliskiego Międzyrzecza, takiego samego miasteczka na początku XIX wieku, Zelwę można dziś z łatwością odszukać na mapie, nawet w niezbyt dużym powiększeniu. Metryki nie dostarczają jednak żadnych wyjaśnień tego pozytywnego rozwoju. Wręcz odwrotnie, jest ich dwa razy mniej. Zapewne duże znaczenie ma tu zelwiańska parafia unicka, do której nie mamy wglądu.
b)   Na oryginały wyglądają tylko metryki z 1797 roku oraz notatki z raptularza 1798, gdzie chrzty, śluby i zgony są ślicznie ze sobą przemieszane. Pozostałe indeksy pochodzą z kopii w języku polskim, wykonanej w około 1829. Kopia jak to kopia, staranna, ale z pewnymi trudnościami przy odczytaniu nazwisk.
c)   Brak stanu mieszczańskiego, niewielu prominentów, przygarść szlachty.
d)   Do dworu Konna zaglądał czasem największy lokalny magnat, marszałkowicz starodubowski Piotr Bisping, o czym świadczy wpis o jego udziale w ceremonii chrztu poddanego w 1798. Piotr miał wówczas 22 lata i rozglądał się jeszcze za odpowiednią kandydatką na żonę.
e)   Bardzo interesujące są nazwy miejscowości: Konna Sapieżyńska, Konna Bispinka, Krzesła, Korzyść. Mieszkańcy okolicy Żerna należeli zarówno do parafii w Międzyrzeczu jak i w Zelwie.
f)   Brak informacji o przytułku w Zelwie, może go nie było? Za to niemało zmarłych „przechodnich”, przypuszczalnie wędrownych żebraków, nieznanych z nazwiska.
g)   Jakość życia w Zelwie nie była wysoka, ludzie rzadko dożywali 70-tki. Bardzo powierzchowna rejestracja zgonów.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasteczko: Zelwa
Dwory (rodziny): Bereszki (Bohuszewicz), Konna, Szyrkowicze (Malinowski), Zelwa (Lipiński, Taraniewski).
Okolice: Żerna (Juszkiewicz, Kulesza, Suchocki, Tułowski),
Wsie: Bereszki a. Berezki, Bibiki, Borodzicze, Chołstowo, Dołhopolicze, Horewicze a. Orewicze a. Orowicze, Janowszczyzna, Konna (Sapieżyńska, Bispinka), Korzyść, Krzesła, Krzywokonna, Ławrynowicze, Maracze a Moracze, Mesztowicze, Szyrkowicze, Zblany.

Duchowieństwo

Proboszcz: Józef Malinowski, kanonik inflancki, dziekan różański
Wikary: Jerzy Sidorowicz.
Duchowni uniccy: Jan Jankowski paroch parafii Zelwa.
Goście duchowni: Franciszek Bobrowski pijar, Ksawery Bobrowski pijar, Józef Zięblewski dominikanin.

Uwagi:

a)   Proboszcz Malinowski udzielał się rzadko przy udzielaniu sakramentów chrztu i małżeństwa, być może stały tu na przeszkodzie jego obowiązki dziekańskie.
b)   Aktywny w parafii był paroch unicki Jan Jankowski, przede wszystkim jako ojciec chrzestny. Jako chrzestna wymieniona jest szlachetna Marianna Jankowska, widocznie małżonka.