Autor Wątek: Krótkie opisy parafii grodzieńskich  (Przeczytany 9124 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline wd

  • Jr. Member
  • **
  • Wiadomości: 51
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #45 dnia: Luty 21, 2019, 04:48:30 am »
No i oczywiście nie zapominajmy o najsławniejszym obywatelu Łyskowa...czyli Nikodemie Dyzmie:)

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 355
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #46 dnia: Luty 21, 2019, 10:19:46 am »
Witaj, uwaga ze wszech miar słuszna. O Dyzmie nie wiedziałam!...

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 355
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Międzyrzecz
« Odpowiedź #47 dnia: Marzec 23, 2019, 03:17:47 pm »
Dane parafii   Międzyrzecz

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   90-100 urodzeń
      25-35 małżeństw
      30-90 zgonów

Uwagi:
 
a)   Międzyrzecz, w metrykach nazywany raz miasteczkiem, a raz wsią, nie miał w sobie widać potencjału, żeby urosnąć do prawdziwego miasta. Dzisiaj mało kto kojarzy sobie tę parafię, przede wszystkim chyba z powodu nazwy, którą nosi niejedna miejscowość w Polsce i na świecie. Miałam nieco trudności przy poszukiwaniu Międzyrzecza w google.maps, wiele z wymienionych w metrykach wsi dziś chyba nie istnieje.
b)   Najwięcej metryk pochodzi ze wsi Żerdna i okolicy o tej samej nazwie, bardzo niewiele z Międzyrzecza.
c)   Stany szlachecki i chłopski stykają się ze sobą jakby lepiej niż gdzie indziej, pracowity może być świadkiem ślubu urodzonego. Chłopi i szlachta nadawali dzieciom podwójne imiona mniej więcej jednakowo często.
d)   Całkowity brak stanu mieszczańskiego.
e)   Bardzo duża rozmaitość nazwisk szlacheckich, znanych z innych parafii grodzieńskich – jakby w Międzyrzeczu wyznaczyły sobie spotkanie rody grodzieńskie! Wielu przyjezdnych i gości, których proszono przy okazji na rodziców chrzestnych. Aż się chce zapytać: gdzie się podziało to bujne, szeroko rozgałęzione życie tych miejsc?...
f)   Znane są nazwiska organistów kościelnych (ich obecność oznacza, że mieli na czym grać) Józef Marcinkiewicz intensywnie udzielał się jako chrzestny i świadek wielu ślubów aż do śmierci w kwietniu 1801, miał 56 lat. Jego pracę kontynuował od jesieni tegoż roku Józef Jackiewicz.
g)   Miedzyrzecz miał swój przytułek dla ubogich, wśród których którzy byli również szlachetnie urodzeni Magdalena Olszewska i Wiktor Minuczyc.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasteczko: Międzyrzecz
Dwory (rodziny): Dziergiele (Rozwadowski), Iwaszkiewicze (Strawiński), Janopol, Mesztowicze (Broniec), Międzyrzecz (Truskowski), Mąciaki a. Monciaki (Wojnikiewicz), Pieniucha (Dudziński, Owsiany), Rudziewicze (Bieńkowski, Rutkowski), Szyrkowicze (Kasperowicz, Strumiłło).
Okolice: Bohdzie (Ambroszkiewicz) Rudziewicze (Idzikowski, Kmita, Kołłupajło, Odyniec), Sedelniki (Dmuchowski, Krasnodębski, Pietraszewski, Pisanko), Żabki (Giecołd, Jarosławowicz, Skorobohaty, Turczynowicz), Żerdna a. Żerna (Giecołd, Maciesza, Olszewski, Zwirowicz).
Wsie: Bezwodna, Boble a. Bouble, Bohdzie, Bobrowniki, Ciechlewicze, Czerechowicze, Dąbrowniki, Dobrosielce, Dziergiele, Klepacze, Kłopotowo, Koniuchy, Mozyrkowszczyzna, Packi, Pasutycze, Pietrewicze, Podorosk, Podziejki, Puziki, Rudziewicze, Szyrki, Tałałajki, Truńce, Tułowo, Zabohonie, Zadworze, Zamułowszczyzna, Zienkowce, Żerdna a. Żerna., Żupliki.

Duchowieństwo

Proboszcz: Hiacynt (Jacek) Zawisza
Wikarowie: Antoni Morsztyn Michalski (do maja 1797), Krzysztof Jodkowski (od lipca 1797 do czerwca 1801), Jerzy Kaczanowski (jako komendarz od października 1801).
Duchowni uniccy: Andrzej (Adam) Konachowicz, paroch parafii Sedelniki, Bogumił Wokulski paroch parafii Samojłowicze.
Goście duchowni: Paweł Bobrowski pijar, Polidor Czarnecki dominikanin, Jerzy Dobrowolski przełożony, Tomasz Juszkiewicz dominikanin, Ignacy Kaczanowski kapelan w Monciakach, Antoni Rachalski dominikanin.

Uwagi:
a)   Proboszcz Hiacynt Zawisza miał piękny charakter pisma, w dodatku pisał gramatycznie, widać był to człowiek zdolny i uczony. Metryki pisane przez niego zawierają poprawne nazwiska, zawsze odnotowany stan społeczny.
b)   Zmiany następują od lata 1801, kiedy odchodzi wikary Jodkowski, proboszcza wspomagają dominikanie, którzy wprowadzają nową modę: notowanie nazwisk panieńskich.
c)   Jesienią pojawia się nawet „przełożony” Jerzy Dobrowolski, a z nim nowy zastępczy wikary, komendarz Jerzy Kaczanowski.
« Ostatnia zmiana: Marzec 23, 2019, 03:39:25 pm wysłana przez A. Rybalko »

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 355
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Zelwa
« Odpowiedź #48 dnia: Marzec 23, 2019, 03:27:45 pm »
Dane parafii   Zelwa

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   40-50 urodzeń
      10-15 małżeństw
      15-35 zgonów

Uwagi:

a)   W odróżnieniu od pobliskiego Międzyrzecza, takiego samego miasteczka na początku XIX wieku, Zelwę można dziś z łatwością odszukać na mapie, nawet w niezbyt dużym powiększeniu. Metryki nie dostarczają jednak żadnych wyjaśnień tego pozytywnego rozwoju. Wręcz odwrotnie, jest ich dwa razy mniej. Zapewne duże znaczenie ma tu zelwiańska parafia unicka, do której nie mamy wglądu.
b)   Na oryginały wyglądają tylko metryki z 1797 roku oraz notatki z raptularza 1798, gdzie chrzty, śluby i zgony są ślicznie ze sobą przemieszane. Pozostałe indeksy pochodzą z kopii w języku polskim, wykonanej w około 1829. Kopia jak to kopia, staranna, ale z pewnymi trudnościami przy odczytaniu nazwisk.
c)   Brak stanu mieszczańskiego, niewielu prominentów, przygarść szlachty.
d)   Do dworu Konna zaglądał czasem największy lokalny magnat, marszałkowicz starodubowski Piotr Bisping, o czym świadczy wpis o jego udziale w ceremonii chrztu poddanego w 1798. Piotr miał wówczas 22 lata i rozglądał się jeszcze za odpowiednią kandydatką na żonę.
e)   Bardzo interesujące są nazwy miejscowości: Konna Sapieżyńska, Konna Bispinka, Krzesła, Korzyść. Mieszkańcy okolicy Żerna należeli zarówno do parafii w Międzyrzeczu jak i w Zelwie.
f)   Brak informacji o przytułku w Zelwie, może go nie było? Za to niemało zmarłych „przechodnich”, przypuszczalnie wędrownych żebraków, nieznanych z nazwiska.
g)   Jakość życia w Zelwie nie była wysoka, ludzie rzadko dożywali 70-tki. Bardzo powierzchowna rejestracja zgonów.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasteczko: Zelwa
Dwory (rodziny): Bereszki (Bohuszewicz), Konna, Szyrkowicze (Malinowski), Zelwa (Lipiński, Taraniewski).
Okolice: Żerna (Juszkiewicz, Kulesza, Suchocki, Tułowski),
Wsie: Bereszki a. Berezki, Bibiki, Borodzicze, Chołstowo, Dołhopolicze, Horewicze a. Orewicze a. Orowicze, Janowszczyzna, Konna (Sapieżyńska, Bispinka), Korzyść, Krzesła, Krzywokonna, Ławrynowicze, Maracze a Moracze, Mesztowicze, Szyrkowicze, Zblany.

Duchowieństwo

Proboszcz: Józef Malinowski, kanonik inflancki, dziekan różański
Wikary: Jerzy Sidorowicz.
Duchowni uniccy: Jan Jankowski paroch parafii Zelwa.
Goście duchowni: Franciszek Bobrowski pijar, Ksawery Bobrowski pijar, Józef Zięblewski dominikanin.

Uwagi:

a)   Proboszcz Malinowski udzielał się rzadko przy udzielaniu sakramentów chrztu i małżeństwa, być może stały tu na przeszkodzie jego obowiązki dziekańskie.
b)   Aktywny w parafii był paroch unicki Jan Jankowski, przede wszystkim jako ojciec chrzestny. Jako chrzestna wymieniona jest szlachetna Marianna Jankowska, widocznie małżonka.

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 355
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Strubnica
« Odpowiedź #49 dnia: Kwiecień 11, 2019, 01:59:32 pm »
Dane parafii   Strubnica

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   ok.70 urodzeń
      20-25 małżeństw
      40-45 zgonów

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty - 13,7%, mieszczan - 11,7%, włościan - 63,1%, brak danych – 11,4%.

Uwagi:

a)   Strubnica była tylko wsią, jedyne miasteczko w parafii to Pieski albo Piaski, które w 1802 roku awansowały do osobnej parafii.
b)   Strubnica jest znana jako włości Bispingów. Niestety w tym okresie nie było żadnych wydarzeń metrykalnych w tej rodzinie. Nie wiadomo nawet, czy Bispingowie przebywali w Strubnicy, Anna Bispingowa tylko raz figuruje jako chrzestna w 1801 roku. Gwoli przypomnienia: w tym czasie głową rodziny był Jan z małżonką Anną, synowie Piotr i Adam byli młodymi kawalerami, córka Rozalia wyszła za Józefa Bychowca i mieszkała w dworze Mogilowce par. Łysków. W tamtejszych metrykach można znaleźć ślady większości członków rodziny.
c)   Większość mieszczan w parafii pochodziła z miasteczka Pieski. Dziwne jest tylko, że odkąd znaleźli się w nowoutworzonej parafii Pieski, zaczęli pisać się jako jako pracowici. Nie wiemy, kto jakie rzemiosło uprawiał. Jedynym wyjątkiem jest młynarz Józef Wasilewski. Organista nazywał się Tadeusz Dawidowski.
d)   Kilka nazwisk w parafii dotyczy zawodów czy rzemiosł miejskich: Kucharczyk, Kuchta, Mularczyk, Piekarczyk, Szlosarczyk. Podobnie rodziny Mazurów i Włochów / Wołochów wskazują na mały „desant” z terenów leżących daleko na zachód od Grodzieńszczyzny.
e)   Ważną osobą w parafii był Ignacy Oskierko, kanonik katedry wileńskiej, który pod koniec życia zajął się zbożnym dziełem odbudowaniem parafii w Piaskach. Nie wiem, gdzie leżały jego dobra, ale niewątpliwie gdzieś między Piaskami a Strubnicą, podobnie jak włości innych Oskierków.
f)   W kościele strubnickim na uroczystościach rodzinnych spotykali się przedstawiciele najznaczniejszych rodów zarówno grodzieńskich, jak i wołkowyskich: Eysymontowie, Komajewscy, Oskierkowie, Suchodolscy, Tułowscy, Wolmerowie. Sprzyjało temu dogodne położenie Strubnicy między powiatami, a jednocześnie na szlaku Wilno-Kraków.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasteczko: Pieski a. Piaski
Dwory (rodziny): Kwaczuki (Krzyżanowski, Ułasowski), Mosiewicze (Choroszewski, Sadowski), Pliszcza (Wołk), Samołowicze (Grodkowski), Strubnica (Abramowicz, Chmielewski, Truchnowski, Wyszyński), Szaulicze (Tułowski).
Folwarki: Dylewszczyzna (Hanusewicz), Ihnatowszczyzna, Malkiewicze (Eysymont), Samojłowicze (Kmita).
Młyn: Łasowszczyzna (Wieliczko).
Karczma: Zarudawie.
Okolica: Ławry (Adamowicz vel Giecołd, Dougul a. Dogil, Juszkiewicz, Nieszkiewicz a. Niskiewicz, Ochremowicz, Panasewicz, Zalewski, Żyliński.
Wsie: Borowszczyzna, Czeszyce, Dorazna(?), Dylewszczyzna, Hanczary, Hryćki, Kopacze, Kutniki a. Pobojewo, Łada, Miżewo, Mosiewicze, Niewiarowicze, Nowosiółki, Osowlany, Pacewicze, Paniuki, Plebanowce a. Strubnica Plebańska, Samołowicze, Strubnica, Szaulicze, Zarudawie, Zelwiany.

Duchowieństwo

Proboszcz: Mateusz Skoczyński, Józef Olszewski
Wikarowie: Krzysztof Jodkowski, Maciej Zaleski a. Zalewski komendarz z Różanej, potem altarysta w Strubnicy.
Duchowni uniccy: Teofil i Józef Wokulscy parochowie par. Samołowicze, Wiktor Żółkowski, paroch par. Pieski.
Goście duchowni: Jan Strojmowski proboszcz par. Graużyszki, Franciszek Machnacki wikary par. Różanka, Jakub Kudzinowicz kapelan dworu Zelwiany.

Uwagi:
a)   Proboszcz Mateusz Skoczyński zajmował się parafią przykładnie, dzieląc obowiązki z wikarymi, którzy przebywali w Strubnicy kolejno i nie przez cały okres.
b)   Dobra znajomość nazwisk, wyraźny zapis, świetna rejestracja zgonów.
c)   Proboszcz zmarł na parafii w lutym 1801 roku, w wieku 62 lat. Ostatniego sakramentu (ślubu) udzielił 31 stycznia 1801; pobrali się mieszkańcy szpitalika strubnickiego szlachetni Dominik Abramowicz i Magdalena Dawidowska, przypuszczalnie oboje w bardzo dojrzałym wieku.
d)   Nowy proboszcz Józef Olszewski nastał dopiero w lipcu, w okresie przejściowym obowiązki przejął altarysta Maciej Zaleski.

« Ostatnia zmiana: Kwiecień 12, 2019, 10:44:22 am wysłana przez A. Rybalko »

Offline klocekoi

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 14
  • Karma: +0/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #50 dnia: Kwiecień 11, 2019, 06:36:39 pm »
błąd, zapewne literówka. Franciszek Machnacki był z par. RóżanKa, nie Różana.

Co ciekawe, dzisiejszy proboszcz par. Mikielewszczyzna, wcześniej również Różanka, Mosty i chyba Mosty Prawe, pochodzi z powyższej, opisanej parafii. Ryszard Jakubiec. Postać bardzo zasłużona dla wyżej wymienionych terenów i dla odrodzenia polskości, niestety stłumionej przez osoby decyzyjne w białoruskim kościele.

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 355
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #51 dnia: Kwiecień 11, 2019, 09:05:59 pm »
Dziękuję za uwagę! Poprawiłam.