Autor Wątek: Krótkie opisy parafii słonimskich  (Przeczytany 2363 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 446
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii słonimskich
« dnia: Kwiecień 13, 2019, 07:22:20 pm »
Jak widać, nie mieścimy się już w starej koncepcji parafii „grodzieńskich”, które obejmowały trzy niegdysiejsze dekanaty: Grodno, Sokółkę i Wołkowysk. Już powoli powstają krótkie opisy parafii pozagrodzieńskich. Toteż dziś zakładam nowy wątek na Słonim, niedługo może dojść Lida, a potem, kto wie, Pińsk czy Kobryń?... Możliwości poznania są przecież nieskończone, a parafii starczy na długie lata.

Offline bozenaczar

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 7
  • Karma: +0/-0
Krótkie opisy dekanat słonimski - Łukonica
« Odpowiedź #1 dnia: Kwiecień 13, 2019, 08:49:40 pm »
Dane parafii  Łukonica

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 11 lat 1797-1807.

Rocznie   14 - 35 urodzeń
      5 - 15 małżeństw
      13 - 26 zgonów

Uwagi:

a)   Parafia zdecydowanie wiejska, brak wpisów śluby 1801.
b)   Wymienione zawody: młynarz Butkiewicz, szewc Baranowski, organista Karwowski i Sokołowski ekonom w Hołynce.
c)   Często chrzestni oraz niektórzy mieszkańcy dworów posiadali tytuły: Michał Łagiewnicki Pisarz PTT Słonimski Grodzki, Antoni Łagiewnicki Porucznik bywszych wojsk polskich, Michał Latkowski chorąży wojsk polskich, Karol Szabłowiński Krajczy Zawilejski, Franciszek Grabowski sędzia graniczny, Maurycy Strawiński Starosta Słonimski, Samuel Jeśman Sędzia Słonimskiej Ziemi, Ignacy Pławski rotmistrz powiatu Słonimskiego,  Paweł Woyniłowicz major wojska litewskiego
d) 46% wpisów to rodziny szlacheckie z okolic Pławskie.
e) bardzo niestarannie i niekonsekwentnie wpisywano nazwiska, prawie każde nazwisko wpisywano w różnych wersjach,
f) wspaniała staropolszczyzna: imiona kmotrów trzymających, mensczyzn, ogule, styczeń próżnuie (brak wpisów), ślub „młodziana lat 50”.
g) w 1807 roku zmarł Jan Leżański  „rodem z krakowskiego”, mało wpisów o śmierci dzieci oraz bez podania rodziców, brak podania przyczyn śmierci.
h) w Łukonicy znajdował się mały szpital (przytułek).
Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   64%, mieszczan   0%, pracowitych   18,5%, brak danych lub „nieszlachetnych”– 17,5%.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodzina): Apliki?(Pruszak), Bajki (Kołątaj), Jagnieszczyce (Jeśman), Jeziernica (Jelec), Miłowanie (Ancypa, Łagiewnicki), Łukonica (Szabłowiński, Woyniłłowicz), Ostrów, Rzepnicze (Strawiński), Wydział (Jeśman), Szyszki (Maciejewski/Maciejewicz)
Okolice (rodziny): Pławskie (Choynacki, Czarnuszewicz, Czernik, Dąbrowski/Dombrowski, Dmuchowski/Dmochowski, Dowgiel/Dowgul, Jahodyński/Jawdyński, Korczyc, Koreywa/Korewa, Kosikowski, Kotowicz, Maciejewski/Maciejewicz, Markiewicz, Milarzewski, Mizgier, Olizarowicz, Pawłowicz, Pławski, Siewkowicz, Suchocki, Więckowski, Wysocki, Zudziewicz)
Wsie: Bajki, Drapowce, Dzieszkowce, Jagnieszczyce, Jarniewo, Kabaki, Łukonica, Malatycze, Platenicze, Prudy, Pustobory, Rzepnicze, Szyszki
Miejscowości z innych parafii: Łyski,

Duchowieństwo

Proboszcz: Jan Wincenty Latkowski
Wikary: Jan Kotuński wikary łukonicki (1 wpis), Marcin Korczyc wikary
Inni duchowni: Dominik Wasilewski, Ceslau Szulc dominikanin, Wincenty Wąsowski dominikanin, Jan Markiewicz prezbiter, Gabriel Sawicz prezbiter
Duchowni uniccy: Tomasz Rafałowicz p cerkwi hołyńskiej, Szymon Kończewski p. cerkwi Ostrów, Aleksander Stupnicki unita PCI, Szymon Czerwiakowski unita PCD, Antoni Olifirowicz unita PCI, Józef Pacowski

Uwagi:
a) Proboszcz Latkowski przez pierwsze lata pełnił prawie wszystkie posługi, koniec 1797 i początek 1798 roku przy kilku chrztów i 1 ślub pomagał mu Dominik Wasilewski. Później pozostali księża pomagali mu w pojedynczych chrztach lub ślubach.
 b) 1804 i 1805 roku często pomagał mu unita Józef Pacowski.
c) We wrześniu 1806 roku do parafii przybył wikary Marcin Korczyc i właściwie pełnił wszystkie posługi, proboszcz zostawił sobie tylko dwory szlacheckie.


W genetece znajdują się indeksy z parafii Łukonickiej lata 1797 - 1847. Jest to parafia rodzinna mojego Taty i pierwsza parafia, którą indeksowałam.
Pozdrowienia Bożena Czarnuszewicz

« Ostatnia zmiana: Kwiecień 14, 2019, 02:24:56 pm wysłana przez bozenaczar »

Offline bozenaczar

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 7
  • Karma: +0/-0
Krótkie opisy dekanat słonimski - Słonim
« Odpowiedź #2 dnia: Kwiecień 14, 2019, 01:39:43 pm »
Dane parafii Słonim

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   111 - 120 urodzeń
      21 - 36 małżeństw
      37 - 73 zgonów

Uwagi:

a)   Siedziba dekanatu. Parafia miejska 64 % wpisów urodzeń pochodzi ze Słonima. 1795 Słonim został stolicą guberni słonimskiej. Jednak  w 1797 roku został włączony do guberni litewskiej, a w 1801 – grodzieńskiej. Były to lata dla Słonima bardzo ważne.
b)   Ważną postacią związaną ze Słonimem jest książę Michał Kazimierz Ogiński (ojciec kompozytora), według niektórych jego biografii zmarł 1800 roku we Słonimie. Nie ma wpisu o jego śmierci w metrykach zmarłych. Jednak jakiś Michał Ogiński jest chrzestnym 9 sierpnia 1797r. u niejakiej Marianny Konopko. 1803r. częściowo rozebrano jego wspaniały pałac.
c)    Podane nazwiska z tytułami: Kazimierz Czechowicz sędzia Słonimski, Księżniczka Anna Radziwiłówna, Jan Bisping, Wojciech Pusłowski Marszałek WJP, Karol Laskowicz Prezydent, Andrzej Laskowicz Sędzia, Dyonizy Ptak „Jeometra”, Ignacy Szyrma Sędzia Piński, Ignacy Soroka Podkomorzy, generał Mikołaj Bezobrazow, generał baron Ernest Buchholtz (Bucholec), książe Bazyli Szczerbatow.
d) tylko w niektórych wpisach opisywano stan szlachetny rodziców i chrzestnych, inne stany nie były opisane.
e) Słonim jest też miastem wojskowych. Niekiedy opisywano w metrykach rangę jakiejś osoby. Powodowało to również w występowanie pojedynczych wpisów jakiś nazwisk.
f) Dane zmarłych podawano bez przyczyny zgonu, w 1797 roku podano osobno pochowanych na przy kościele Bernardynów.

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: Słonim, Słonim – Zamość,
Dwory (rodzina): Skołdycze (Hodorowicz), Słonim (Pusłowski) Stare Żyrowice (Mikulscy), Synkowicze (Strawiński), Jakimowicze (Wróblewski)
Okolice (rodziny): Radziwiłłowicze (Błażejewski, Kasperowicz, Radziszewski, Romanowski, Skuratt, Soroka)
Wsie: Cywińszczyzna, Czemery, Derewiańczyce, Derewna, Hryszczyce/Ryszczyce, Huta, Jakimowicze, Kamionka, Papiernia, Pietralewicze, Rozanowszczyzna, Talkowszczyzna, Wierebjewicze, Żyrowice/Żyrowicze
Miejscowości z innych parafii: Łotwicze, Pławskie

Duchowieństwo

Proboszcz: Tadeusz Laskowicz kanonik Infl.
Wikary?: Piotr Kolenda altarysta i komendarz słonimski,
Inni duchowni: Dalmanius Stęgwiłło, Jan Butkiewicz, Kazimierz Ratyński kanonik Infl., Antoni Żuromski, Antoni Koncewicz, Wincenty Mogilnicki Dominikanin, Ludwik Poniatowski Dominikanin, Ambroży Graurok, Wawrzyniec Homolicki prezbiter, Piotr Norgiałło, Karol Kształt, Euzebiusz Iwanowski
Bernardyni: Hermes Klimowicz, Paweł Butkiewicz, Walenty Metryk, Leon Trocki, Kołupayłło, Leonard Będziulewicz, Herakliusz Szymański
Duchowni uniccy: Joachim Orbacki Biskup Piński Unicki, Michał Żyromski/Żuromski Paroch Milkanowicki, Ropenko prezbiter unicki, Jan Rozanowicz Paroch Derewieński, Symplicyan Wilczewski bazylian, Józef Pacowski Bazylian, Antoni Wołczkowicz

Uwagi:
a) Najczęściej posługę w parafii sprawiał ksiądz Piotr Kolenda, nie mogłam się zorientować w hierarchii duchownych, ale jego tytuł to: altarysta i komendarz słonimski, wg wujka google to opiekujący się ołtarzem i zarządzający parafią. Proboszcz Laskowicz pojawiał się sporadycznie. W późniejszych latach często posługi pełnił bernardyn Leonard Będziulewicz.
b) W Słonimie znajdowały się klasztory męski Bernardynów i żeński Benedyktynek. W pobliskich Żyrowiczach znajdował się Monaster Zaśnięcia Matki Bożej klasztor unicki bazylianów.


W genetece znajdują się indeksy z parafii Słonimskiej lata 1797-1847. W Radziwiłłowiczach urodziła się moja prababcia Amelia Czarnuszewicz z domu Soroka.
Pozdrowienia Bożena Czarnuszewicz
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 14, 2019, 02:25:24 pm wysłana przez bozenaczar »

Offline bozenaczar

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 7
  • Karma: +0/-0
Krótkie opisy dekanat słonimski - Dziewiątkowicze Nowe
« Odpowiedź #3 dnia: Maj 04, 2019, 08:54:38 pm »
Dane parafii  Dziewiątkowicze Nowe
Oceny dokonano na podstawie indeksów z 22 lat 1797-1818.

Rocznie   10 - 22 urodzeń
              1 - 8 małżeństw
              3 -  17 zgonów

Uwagi:
a)   Parafia zdecydowanie wiejska.
b)    Najważniejszym w parafii był dwór w Dziewiątkowiczach Nowych należący  do Ślizieniów, w 1799 roku książę Dymitr Światopełk-Czetwertyński poślubia pannę Zofię Ślizień. Dwór posiadał również swojego kapelana wspomniany jest Benedykt Aleksandrowicz kapelan dworu dziewiątkowickiego, do dworu należały prawie wszystkie parafialne folwarki. Dwór gdy dostał się w ręce armii czerwonej został całkowicie zniszczony.
c)  Bardzo niestarannie prowadzono wpisy do metryk, wymieszane roczniki metryk, nie zawsze wpisywano stan pochodzenia parafian. Wpisy o śmierci dzieci bez podania rodziców, brak podania przyczyn śmierci.
d)  Zachowały się z roku 1805 i 1806 roku zestawienia ilości parafian wynika z nich, że parafia liczyła 320 parafian. Wspomniano w metrykach o filii parafii w Rudni.
e) Przy kościele znajdował się mały szpital (przytułek), była wspomniana śmierć „80 letniego dziada szpitalnego”.
f) Nazwy miejscowości uporządkowałam według nazewnictwa na stronie kami.net.pl. Okolice Łazy Sawickie były pisane: Sawickie, Hłazie, Las Sawicki. W miejscowości Rudniki mieszkały rodziny Karaczunów, raz do roku „hurtem” odbywał się chrzest dzieci.
Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   31%, brak danych lub „pracowitych”– 69%, (oraz jeden wpis rodzina cyganów)

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości

Miasto: brak
Dwory (rodzina): Bułła, Chmielnica  (Bychowiec), Czarnowszczyzna (Oświecimski), Dziewiątkowicze Nowe (Ślizień), Dziewiątkowicze Stare (Jahodkowski), Hrudopol (Jundziłł), Hrynkowszczyzna (Szukiewicz), Koszłowicze (Michniewicz), Krasnystaw (Krzywobłocki, Truskolawski), Mochnacze (Czeczot), Rudnia (Jundził), Zabule (Ryłowski), Zosin (Niedbayło)
Okolice (rodziny): Krzywiec (Kosikowski, Maciejewski, Neyberk/Neybarg), Łazy Sawickie (Sawicki)
Karczmy: Borowiki (Jodkowski), Burowska, Sierki
Wsie: Chmielnica, Dobromyśl, Dziewiątkowicze (Nowe, Stare), Hładźki, Holany, Hrynkowszczyzna, Humienniki, Kisiele, Koszłowicze, Krasnystaw, Michałów, Mikołajewszczyzna, Miżewicze, Mochnacze, Okuninowo, Podhorce, Podlesie, Przychyły, Rafałówka, Rudniki, Sierki, Surynka, Szyhany, Trybuszki, Wólka, Zabule
Folwarki: Zabule, Zosin, Krasnystaw, Mochnacze, Okuninowo


Duchowieństwo

Proboszcz: Kazimierz Kognowicki (1797-1805r), Antoni Zanietowski (administrator 1805-1806r, proboszcz od wrzesień 1806-1814r), Piotr Strutyński (altarysta dziewiątkowicki 1814-1815, administrator dziewiątkowicki 1816-1818)
Wikary: Jacek Linhart 1797r, Paweł Bobrowicz 1808r, Remigiusz Kleynert 1813r.
Inni duchowni: Ambroży Grawrogh, Ananiasz Bernatowicz, Antoni Czerwiakowski proboszcz Mizgiery, Benedykt Aleksandrowicz kapelan dworu dziewiątkowickiego, Dionizy Mostowicz, Dominik Stankiewicz paroch Mizgiery, Epimach Matuszewicz, Faustyn Szamulewicz, Jerzy Bielewicz prezbiter Dobromyśla, Michał Karpowicz, Piotr Nargiałło, Poncjan Rodziewicz, Teobald Murkowski, Wincenty Krasnik
Duchowni uniccy: Bazyli Bielewicz paroch cerkwi Dobromyśl

Uwagi:
a) W ciągu 22 lat następowały w parafii częste zmiany duchownych, często niektórzy księża wypełniali swoje posługi tylko kilka razy.

Offline bozenaczar

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 7
  • Karma: +0/-0
Krótkie opisy parafii słonimskich - Różana
« Odpowiedź #4 dnia: Czerwiec 21, 2019, 12:37:21 pm »
Dane parafii Różana

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 23 lat 1796-1818r.

Rocznie   23 - 51 urodzeń
      3 - 17 małżeństw
      5 - 65 zgonów

Uwagi:
a)   Różana   miasto magnackie należące do Sapiehów, w Różańskim pałacu Sapiehowie przyjmowali nawet królów. W 1793 roku ówczesny właściciel przeniósł dwór do pałacu w Dereczynie. W części pałacu została umieszczona fabryka włókiennicza. W późniejszych czasach za udział w Powstaniu Listopadowym dobra w Różanej i Dereczynie zostały skonfiskowane.
b)  Raczej starannie prowadzono wpisy do metryk (oczywiście różne wersje niektórych nazwisk), wymieszane roczniki metryk w latach 1796-1801, za to 1802-1818 idealnie uporządkowane najpierw wszystkie urodzenia, potem małżeństwa i na końcu zmarli.  Brak 1798 r od czerwca do września, nie zawsze wpisywano stan pochodzenia parafian. Wpisy o śmierci dzieci bez podania rodziców, brak podania przyczyn śmierci.
c) Podczas indeksowania parafii uderza jej upadek - pierwszy raz spotkałam się z tym, że liczba urodzin jest tylko o kilkadziesiąt rekordów wyższa od zmarłych. W początkowych latach chrzestnymi zdarzały się osoby z tytułami nawet książe Jan Sapieha, w późniejszych czasach było to sporadyczne.
d) 8% urodzeń to dzieci nieślubne lub „rodziców nieznanych”, szczególnie w latach  1806-1812. Również duży odsetek śmiertelności wśród tych dzieci.
e) W latach 1806-1807 przy 2 zgonach, jest wpis o  zmarłych żołnierzach „od Pułku Tatarów Polskich”.
f) Sprawdziłam jakie imiona były popularne w tej parafii: Jan 45, Kazimierz 42, Antonina 40, Antoni 36, Marianna 36, Józef 31, Anna 30, Katarzyna 23, Wincenty 21, Franciszek 20.
g) Na podstawie 104 urodzeń w latach 1816-1818: pracowici 11,5%, sławetni – 55,8%, szlachetni 21,1%, wolni – 2%, brak (nieślubne dzieci) – 9,6%

Wymienione w metrykach chrztów miejscowości


Miasto: Różana, Różana Juryzdyka (Plebańska)
Dwory (rodzina): Blizna (Wołęsowicz/Wołoncewicz), Krystyanpol (Skorulski?), Lisowicze (Sulatycki, Truskolaski), Łososin (Czudowski), Odynowszczyzna (Sienieński?), Olszanka, Ostrów/Ostrówek, Połońsk (Jarmontowski, Wolmer), Szejpaki (Kiełczewski), Uhły, Witoroż (Rohoza, Zbaraszewscy),
Okolice (rodziny): Mizgiery (Andrzejkowicz, Bosiacki/Busiacki/Bósiacki, Chojnacki, Józefowicz, Jurewicz, Mizgier, Nielubowicz)
Wsie: Blizna, Dołki, Krystyanpol, Łososin, Michalin, Mołoczki, Papiernia, Połońsk, Szejpaki, Wola
Miejscowości z innych parafii: brak

Duchowieństwo


Proboszcz: Mikołaj Lachowicz podproboszcz IX 1799 do 1808, Ludwik Palewicz podproboszcz 1808, Paweł Bobrowicz podproboszcz od XI 1808, od 1818 proboszcz
Wikary: Piotr Kolenda (1796r. od 1797 altarysta i komendarz Słonimski), Wojciech Jankowski altarysta, Mateusz Kamocki wikary 1798, Mikołaj Lachowicz 1799-1808, Antoni Tyborowski altarysta 1809-1811, Antoni Czechowicz altarysta 1811-1814, Feliks Grzymałła wikariusz 1813, Antoni Dęby/Demby altarysta 1815
Duchowni cerkwi z  okolic Mizgiery: Antoni Czerwiakowski administrator parafii Mizgiery, Józef Mutewicz administrator Mizgiery, Dominik Stankiewicz prezbiter cerkwi mizgierowskiej
Inni duchowni: Tomasz Ihnatowicz/Juhnatowicz, Ignacy Żuromski pop woroniłonicki, Witalis Łapicki bernardyn, Maksymilian Dmuchowski bazylian, Gerwazy Mąkiewicz franciszkanin, Andrzej Trusiewicz/Truściwicz paroch cerkwi przewłockiej, Maciej Raśnikiewicz unita, Robert Pittmar cysters wikariusz, Marcin Widziński, Bazyli Sobotkowski, Michał Strzałko prezbiter


Uwagi:
a) W okolicach Mizgiery prawie wszystkie chrzty udzielali duchowni tamtejszej cerkwi, tylko śluby odbywały się w kościele parafialnym.
b) Przez te wszystkie lata w parafii zmarło aż 7 księży z Różanej i z innych parafii, podejrzewam (niestety nie udało mi się to potwierdzić), że w Różanej znajdowało się coś w rodzaju miejsca dla księży emerytów, w metrykach przez jakiś czas pojawiała się nazwa Różana Juryzdyka Plebańska.
 Byli to:
1. Werner Kwiatkowski 64l, dnia 1802.09.07, altarysta olszewski, pochowany w sklepieniu kościoła różańskiego.
2. Jakub Kudzinowicz 50l, dnia 1805.04.13
3.Mikołaj Lachowicz 42l, dnia 1808.04.24, podproboszcz parafii różańskiej
4.Wojciech Jankowski 56l, dnia 1808.10.30, altarysta parafii różańskiej
5. Antoni Tyborowski 56l, dnia 1811.02.17, altarysta parafii różańskiej
6. Antoni Czechowicz 65l, dnia 1814.08.02, altarysta parafii różańskiej
7. Santy Finueci? 71l, dnia 1815.08.09, ksiądz Kanonik smoleński (chyba prawidłowo napisałam nazwisko, był chrzestnym Wiktorii Rostropowicz 1799r. wtedy jego nazwisko odczytałam jako Santes Finuczy L'abbe, 1802 r ksiądz Santes Finiuczy Hament)


« Ostatnia zmiana: Wrzesień 16, 2019, 07:10:57 pm wysłana przez bozenaczar »

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 446
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii słonimskich
« Odpowiedź #5 dnia: Czerwiec 22, 2019, 06:12:39 pm »
Zawsze zadawałam sobie pytanie, gdzie umierali księża grodzieńscy. Czy mieli jakiś szpitalik, przytułek, czy też musieli pozostawać na posterunku do śmierci. Opis Różany sugeruje, że to specjalne miejsce znajdowało się właśnie tutaj. Na pierwszy rzut oka rozpoznaję dwóch księży, którzy pełnili posługę w innych parafiach, m. in w Repli. Pasjonujące, co się jeszcze w przyszłości okaże! Dzięki za ciekawy opis!   

Offline klocekoi

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 17
  • Karma: +0/-0
Odp: Krótkie opisy parafii słonimskich
« Odpowiedź #6 dnia: Czerwiec 22, 2019, 09:15:48 pm »
Dodam od siebie, swoją uwagę na temat ostatnich lat życia księży. Według mnie, taki przytułek był dla księży z mniejszych i co za tym idzie, biedniejszych parafii. W Różance (lidzki), księża trwali do końca na swojej posadzie, przekazując coraz więcej swoich obowiązków wikarym. Jako, że parafia bogatsza, to miała możliwość utrzymania, pielęgnacji księży - emerytów. Dodatkowo, w owej Różance był szpital-przytułek dla biednych i przegranych życiowo. Ale w metrykach zgonów, nie ma informacji o zejściach księży w szpitalu. Więc umierali na plebani.

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 446
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii słonimskich
« Odpowiedź #7 dnia: Czerwiec 22, 2019, 11:01:09 pm »
Nie wiem jak w Różance, ale w Repli szpital był o rzut kamieniem od plebanii. W tym tzw. szpitalu mieszkał też organista z rodziną. Ale przypuśćmy, że ksiądz zapadł na raka czy na gruźlicę. Choroba przewlekła i dla otoczenia niezbyt przyjemna. Praktyczniej by było, gdyby wystarał się o zwolnienie z obowiązków i przeniósł się do... no właśnie, tam gdzie była bogatsza parafia. Może akurat do Różany. Może dokądś indziej. Jestem naprawdę ciekawa, ale może uda się nam coś wypatrzyć i wykoncypować. 

Offline bozenaczar

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 7
  • Karma: +0/-0
Krótkie opisy parafii słonimskich - Dereczyn
« Odpowiedź #8 dnia: Wrzesień 18, 2019, 09:18:08 pm »
Dane parafii Dereczyn

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 29 lat 1790-1818.

Rocznie   39 - 94 urodzeń
      7 - 25 małżeństw
      10 - 79 zgonów

Uwagi:
a)   Dereczyn   miasto magnackie należące do Sapiehów, w 1793 roku został tu przeniesiony  dwór z Różanej. W późniejszych czasach za udział w Powstaniu Listopadowym dobra w Różanej i Dereczynie zostały skonfiskowane. 27.08.1812r. zmarł Aleksander Sapieha m.in. adiutant Napoleona wg wikipedii
Cytuj
Po nominacji przez Napoleona nieżyczliwego Litwinom Dirka van Hogendorpa na stanowisko Komisji Rządzącej Sapieha podał się do dymisji. Schorowany i przemęczony intensywną pracą oraz konfliktami opuścił Wilno, udając się do ulubionych Wisznic. Podczas podróży na podwórzu karczmy w Dereczynie zaatakował go i ugryzł w nogę knur. Zakażenie i gangrena połączone z wcześniejszą chorobą i ogólnym osłabieniem były przyczyną śmierci księcia. Zmarł 8 września 1812 w majątku krewnego, Franciszka Sapiehy w Dereczynie nad Zelwią
. Według księgi zmarłych data śmierci jest inna. Inna sprawa, że o jego śmierci dane są tylko w oryginalnej księdze.
b)  Na FS są pomyłki w opisach metryk zamiast Dereczyna znajdują się metryki z parafii Odelsk i odwrotnie. Za to „zmarli 1780-1855”,  jest to skorowidz zmarłych w tych latach oraz urodzonych czego nie ma w opisie.
c) Od listopada 1792 do stycznia 1793r. w metrykach zmarłych jest dużo wpisów dotyczących żołnierzy, według wikipedii w tym roku 4 lipca odbyła się Bitwa pod Zelwą (przy brodzie rzeki Zelwianki), jedna z bitew Wojny polsko-rosyjskiej (1792r.), inaczej wojna w obronie Konstytucji 3 Maja. Chyba jednak za duża różnica w czasie i dotyczą  one innej bitwy.
d) Przy 2 nazwiskach  były adnotacje o zmianie nazwiska Sikora na Sikorski i Maciejewicz na Maciejewski na podstawie ukazu z 1852 roku.
e) Na końcu trzech roczników była adnotacja „ospy zaszczepiono obojej płci dzieciom 68” w  1806r. „Wszystkim tym dzieciom (90) ospa iest zaszczepiona przez Im. Pana  Jana Zanffta, felczera nadwornego I.C. Xcia Franciszka Sapiehi” w 1808r. oraz w 1807r. Byłam zaskoczona tymi adnotacjami, jakoś mi się zdawało, że pierwsze szczepienia były gdzieś tak 50 lat później. Człowiek się przez całe życie uczy!!
f) Raczej starannie prowadzono wpisy do metryk (oczywiście różne wersje niektórych nazwisk), chyba wpłynęła na to adnotacja „Niech lepiey xsiężę piszą” zapisana w 1791 r. przez: Ignacy Bychowiec podstoli i komisarz ... pow. słonimskiego prezydujący. Bardzo mnie ona rozbawiła, na pewno wszyscy spotkaliśmy się z okropnym pismem w metrykach i w innych dokumentach. Panie Żabińskie wpisano kilka razy jako: Żabanosianka lub Żabonosowa. W 1809 roku  narodziło się dziecko rodzinie Merkielów „przechodzących z Raychu w stepy Katarzynosławskie, a 1807r. zmarła „Helena Krupowicz szlachcianka z Okolicy Nowych Dworów pow. Lidzkiego paraf. Wasilijskiej mająca lat pod 40, umarła w Uhryniu idąc z dewocyą do Żyrowicz”. To są najciekawsze wpisy w tej parafii z reguły wpisywano tylko suche fakty.
g) Na podstawie 138 urodzeń w latach 1809-1810: pracowici 74%, szlachetni 24%, mieszczanie – 2%. Można zauważyć niską ilość rodzin szlacheckich to one w większości należały do kościoła katolickiego na tych terenach. Nie było w tej parafii żadnej okolicy szlacheckiej, szlachta pochodziła ze dworów i folwarków, należących z reguły do Sapiehów oraz z miejscowości Krzywicze i Grabowo. Większość nazwisk rodzin szlachetnych powtarza się w całym dekanacie słonimskim.
h) W parafii nastąpiły kilkakrotnie chrzty Żydów oraz jeden mahometanina. W latach 1805 – 1806 wykorzystując obecność książąt we dworze nastąpił „wysyp” dodatkowych chrztów (jako dopełnienie chrztu). Chrzestnymi byli: Książę Mikołaj Sapieha, Pelagia Sapieżyna, Kacper Ostromecki administrator, księżna Edalia Sapieżyna z Potockich, Michał Barankiewicz doktor medycyny, książe Eustachy Sapiecha, książę Dominik Radziwił


Wymienione w metrykach chrztów miejscowości


Miasto: Dereczyn
Dwory (rodzina): Aleksandrja, Giejsiewicze v. Wojniłowce (Czudowski), Krupowo (Ciepliński), Szczara (Dobrowolski),
Okolice (rodziny): brak
Wsie: Aleksicze, Buksztowo, Dorohlany, Grabowo, Janowa?, Jeziorki (Małe i Wielkie), Kamionka, Kotczyn, Krupowo, Krzywicze, Łobzowa/Łobzów, Miechowsk, Mielewicze, Monkiewicze, Moracze, Morozowicze, Naćkowo, Ostrowo, Pelażyn, Rodziszki, Sawicze, Stara Wieś, Uhryń, Walkiewicze, Wojniłowce, Wola (Mała i Wielka), Zołociejewo
Miejscowości z innych parafii: Bajki, Malatycze,

Duchowieństwo

Proboszcz - przeor: Ludwik Smigielski 1787, Pius Saplica 1800, Pius Korniłowicz 1815
Dominikanie: Marcin Jucewicz, Wisław Nycz, Ludwik Tałankiewicz, Korneli Woycewicz, Rafał Zalimowicz, Andrzej Juszkiewicz, Maciej Olechnowicz, Wincenty Moczerski, Hieronim Babciński, Marcin Konisewski, Alojzy Ławranowicz, Wincenty Wąsowski, Filip Tomaszewski, Jacek Wobbe, Wincenty Dauksza, Justinus Klimowski, Wieńczesław Poziomkowski, Dominik Kozłowski, Leonard Kulwiński, Michał Kamieński, Romuald Jodkowski, Wincenty Mogielnicki, Michał Micewicz, Mateusz Lesiecki, Innocenty Popławski, Nicefor Calewski, Ludwik Poniatowski, Polidorus Czarnecki, Antoni Jatulewicz, Józef Głozorowicz, Norbert Hrent, Augustyn Froncewicz, Roch Citowicz, Kantor Sokołowski, Dalmatius Fritze, Jan Kwiatkowski, Ludwik Targoński, Euzebiusz Michalewicz, Kazimierz Czapulewicz, Marcin Konciewski, Józefat Gimbult, Hilary Dubrawski, Stanisław Jaskołd curatus, Dominik Zabłocki, Norbert Bułheryn, Dominik Jakóbowski curatus, Dominik Łazowski promotor, Rafał Żółkowski, Pantalion Orzechowski, Franciszek Michniewicz curatus, Tomasz Węcławski kaznodzieja, Dalmacy Nosowicz kaznodzieja,
Inni duchowni: Jan Joachymowicz kapelan księcia Radziwiłła
Duchowni uniccy: Marcin Konczewski i Wincenty Bielewicz paroch Kotczyna, Jan Markiewicz paroch Szczary.

Uwagi:
 Według książki „Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa nowogródzkiego, tom 4” pod redakcją Marii Kałamajskiej-Saeed do 1832r. proboszczem kościoła w Dereczynie był aktualny przeor klasztoru Dominikanów, wybierany co 3 lata. W metrykach bardzo rzadko wspomniane było o randze księdza (zakonnika). Jak widać w spisie dominikanów było ich dużo, niektórzy tylko  kilka razy pełnili posługę, a niektóre nazwiska powtarzały się latami.

W genetece znajdują indeksy z lat 1790-1818
Pozdrowienia Bożena Czarnuszewicz

Offline A. Rybalko

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 446
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii słonimskich
« Odpowiedź #9 dnia: Wrzesień 19, 2019, 09:52:51 am »
Dzięki za obszerny i ciekawy opis Dereczyna.

Przypominam w tym miejscu pewien link z naszego forum, gdzie można znaleźć dalsze informacje o Dereczynie i innych parafiach: http://forum.rodygrodzienskie.pl/index.php?topic=136.msg1902#msg1902

Co do szczepień ospy istnieje interesujący wpis na ostatniej stronie metryk chrztu 1804 roku w parafii Repla:
„Raport o dzieciach, że jeszcze nie mają wszczepionej ospy na parafii. Dwory odłożyły do wiosny, w którym czasie mają sprowadzić doktorów dla dzieci włościan swoich wszczepienia. Zalecałem publicznie z ambony i osobiście czyniłem perswazyą aby tego sposobu nie zaniedbywali. Ks. Kazimierz Szczukocki Kan(onik) Infl(ancki) Pleban Repli.”
Angielski lekarz Edward Jenner wykoncypowal i zastosował po raz pierwszy szczepionkę w 1796 roku. Trzy lata później wypróbowano ten niezwykły sposób ratunku na kontynencie europejskim, w Wiedniu. Po dalszych pięciu latach proboszcz w zapadłej replańskiej prowincji zaleca szczepionki z ambony. Nie wiadomo, czy te zalecenia zostały wprowadzone w życie. Epidemie ospy w Repli „falowały”, ze szczególnym nasileniem zgonów w latach 1832-1833, 1843, 1847-1849 i 1862. W tym ostatnim, jedynym roku zmarły 32 osoby.
Czyli te wczesne szczepionki były incjatywą odgórną, a kiedy zabrakło finansowego wsparcia przez bogatszych, przestawały być stosowane przez biedniejszych.   
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 19, 2019, 10:12:19 am wysłana przez A. Rybalko »