Autor Wątek: Krótkie opisy parafii grodzieńskich  (Przeczytany 102 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline A. Rybalko

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 38
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« dnia: Październik 12, 2017, 11:50:06 am »
Podczas indeksowania zadaję sobie często pytanie, czym się różniła jedna parafia grodzieńska od drugiej? Z tych rozmyślań powstał pomysł „krótkich opisów parafii grodzieńskich”. Taki krótki opis nie ma żadnych ambicji naukowych i nie musi być doskonały. Służy wyłącznie pewnej orientacji wśród naszych parafii, przybliża je w czasie.

Byłoby wspaniale, gdyby osoby indeksujące, a zatem zapisujące dane w xls, również spróbowały sporządzić krótki opis swojej parafii. Najlepiej jest oczywiście wziąć 5 kolejnych lat urodzeń, ewentualnie dodać do tego dane z indeksów małżeństw i zgonów. Moje krótkie opisy dotyczą okresu 1797-1801, kiedy parafie miały stosunkowo niewiele mieszkańców, ale mam też opis parafii Sidra z lat 1809-1815, z krótką przerwą na lata napoleońskie.

Ciekawej lektury życzę,

Alicja

Offline A. Rybalko

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 38
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Łunna
« Odpowiedź #1 dnia: Październik 12, 2017, 11:54:48 am »
Dane parafii   Łunna

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Uwagi: brak metryk UMZ z okresu 1800 styczeń-kwiecień oraz 1801 styczeń-sierpień

Rocznie   60-70 urodzeń
      10-15 małżeństw
      10-40 zgonów

Uwagi:
a)   Praktycznie brak metryk zmarłych niemowląt i dzieci
b)   W listopadzie-grudniu 1799 roku zmarło wiele dzieci 1-5 lat (epidemia ospy? Podobnie jak w par. Wołpa)
c)   Mieszkańcy Łunny zapisywani byli przeważnie jako pracowici. Możliwe, że wynikało to wyłącznie z widzimisię proboszcza, a nie ze stanu faktycznego.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   8,6%, mieszczan   0,4%, chłopów   67,6%, brak danych – 23,4%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: Łunna, Wola

Dwory (rodziny): Borysowszczyzna (Rodziewicz), Czerlona (Dziekoński) Jabłonowo (Gzowski, Piotrowski), Miniewicze (Strzałkowski, Szumowicz), Radziwonowicze, Siemaszkowszczyzna (Dubicki) Struha, Sućki (Mrozowski), Wola (Oskierko, Szabański).

Okolice (rodziny): Bohatyrewicze (Bohatyrewicz), Strzałkowskie alias Samostrzelniki (Strzałkowski), Sućki (Daszkiewicz, Kulikowski, Lewkowicz).

Wsie: Chomicze, Kamieńczany, Koziejki, Kucharze, Marcinowce, Masztalerze, Miesięczniki, Miniewicze, Ostrowo, Piłki, Radziwanowicze, Struha, Strzelce, Zahorany, Zaleski, Żylicze.

Duchowieństwo
Proboszcz: ks. Ignacy Nowicki do 1801, ks. Paweł Jackowski od 1 listopada 1801
Wikary / Wikarowie: brak.
Duchowni uniccy: ks. Leon Koncewicz, kapelan dworu Jabłonowo, po odejściu proboszcza Nowickiego również commendarius katolickiej par. Łunna.

Uwagi:
a)   Ignacy Nowicki był jedynym duchownym w latach 1797-1800. Nieznana jest data jego odejścia z powodu luki w dostąpnych metrykach. Nie ulega wątpliwości, że swoich parafian znał dobrze i nazwiska zapisywał poprawnie.
b)   Leon Koncewicz udzielił jednego chrztu jako duchowny unicki, we wrześniu-październiku działał w Łunnie jako proboszcz.
c)   W metrykach znajduje się niewiele śladów przynależności wiernych do obrządku unickiego (2 chrzty udzielone przez ks. Nowickiego oraz 1 – przez ks. Koncewicza).
d)   Po nastaniu nowego proboszcza pojawia się bardzo dużo błędów w zapisach, nie tylko nazwisk, ale i miejscowości.

Offline A. Rybalko

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 38
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Wołpa
« Odpowiedź #2 dnia: Październik 12, 2017, 12:00:30 pm »
Dane parafii   Wołpa

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.
Uwagi: brak metryk UMZ z okresu 1800 styczeń-kwiecień

Rocznie   70-80 urodzeń
      ok. 20 małżeństw
      35-50 zgonów
Uwagi:
a)   Bardzo dokładne dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt
b)   W listopadzie-grudniu 1799 roku zmarło wiele dzieci 1-5 lat (epidemia ospy?)
c)   Stosunkowo wielu zmarłych bezimiennych obcych w mieście Wołpie

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   7,5%, mieszczan   24,1%, chłopów   48,2%, brak danych – 20,2%.

Wymienione w metrykach miejscowości
Miasto: Wołpa

Dwory (rodziny): Berdowszczyzna (Kołłątaj), Daniłowce (Giecołd), Długopol (Roth), Dzięciołowicze (Piotrowski), Jackowszczyzna, Jejczaki (Woronowicz), Niemejki alias Namejki, Tatarszczyzna (Jakubowski), Wołpa, Zapole (Ihnatowicz).

Okolice (rodziny): Siemaszki (Siemaszko, Maciejewski)

Wsie: Bobry, Daniłowce, Dubno, Dubowce, Dzięciołowicze, Dziękowce, Hledniewicze, Horyszki alias Ohryzki, Kowale, Króliki, Krzywonosy, Kulczyce, Kustowka, Łazy, Milki, Niemejki alias Namejki, Ostrowo, Pasynki, Piłki, Połówki, Rusany, Sarokodziły, Starzyna, Struha, Towściki, Tupiczany, Zarzeczany, Żerebiły.

Duchowieństwo

Proboszcz: Honoriusz Titz, rektor kościoła wołpiańskiego / Piotr Grochalewicz, rektor kościoła wołpiańskiego.
Wikary / Wikarowie: Augustyn Bendakiewicz, Piotr Czarnocki, Felicjan Jakubowski, Hipolit Jankowski, Wincenty Morawek, Paulin Pirzchański, Emeryk Reubau, Pius Wyrowski, Franciszek Zielonka.
Duchowni uniccy: ks. Jan Pociukowski, paroch unic.par. Wołpa

Uwagi:
a)   Obaj rektorzy działali równolegle, nie wiadomo, który był proboszczem.
b)   Jan Pociukowski udzielił tylko jednego chrztu.
c)   Jednego chrztu samą wodą udzieliła też szlachcianka Marianna Mickiewiczowa w okolicy Siemaszki. Niezwykłe jest to, że ten fakt odnotowano w księgach.
d)   Wikarowie należeli w większości do zakonu marianów. Jeden z nich, Emeryk Reubau, pracował też w Repli.
e)   Duża liczba duchownych nie sprzyjała jednolitemu zapisywaniu nazwisk.
« Ostatnia zmiana: Październik 12, 2017, 12:05:38 pm wysłana przez A. Rybalko »

Offline A. Rybalko

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 38
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Sidra
« Odpowiedź #3 dnia: Październik 12, 2017, 12:04:50 pm »
Dane parafii   Sidra

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1809-1811 oraz 1814-1815.
Uwaga: metryki z lat 1812-1813 czyli z okresu wojny napoleońskiej są zbyt wyrywkowe, dlatego nie zostały wzięte pod uwagę.

Rocznie   85-95 urodzeń
        20-30 małżeństw
        65-75 zgonów
Uwagi:
a)   Dokładne i staranne zapisy nazwisk.
b)   Bardzo dokładne dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt.
c)   Podano przyczyny zgonów.
d)   W lipcu-sierpniu 1811 roku zmarło wiele dzieci 1-5 lat na dyzenterię.
e)   W Sidrze i w Makowlanach odnotowano kilka rodzin ewangelickich o niemieckich nazwiskach: Budenow, Gierszon, Denn, Szwagrus, Trobert, Witt. Metryki chrztu w tych rodzinach zapisano (również) w księgach kościoła katolickiego.
f)   W Sidrze mieszkał chirurg Ludwik Szwarc, żonaty z Agnieszką Arciszewską.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   3,5%, mieszczan   15,2%, chłopów   72,1%, brak danych – 9,3%.


Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: Sidra

Dwory (rodzina): Jałówka (Chibowski), Krzysztoforowo, Kuścin (Dąbrowski), Makowlany (Żebrowski), Mikielewszczyzna (Kapica), Pawłowicze, Potrubowszczyzna, Sidra (Duchnowski).

Okolice (rodziny): brak.

Wsie: Achrymowce, Bieniasze, Bierniki, Bierwicha, Bity Kamień, Jałówka, Jurasze, Lisie Nory, Litwinki, Łozowo, Makowlany, Mościcha, Nowinki, Ogrodniki, Podsutki, Romanówka, Ryszkowce, Siekierka, Słomianka, Sniczany, Staworowo, Zalesie.

Duchowieństwo

Proboszcz: Kazimierz Leopold Wiałbutt, proboszcz w Zalesiu, administrator kościoła w Sidrze.
Wikary / Wikarowie: brak.
Duchowni uniccy: brak.

Uwagi: brak.

Offline A. Rybalko

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 38
  • Karma: +1/-0
Krótkie opisy parafii grodzieńskich - Wielkie Eysymonty
« Odpowiedź #4 dnia: Październik 12, 2017, 12:12:34 pm »
Dane parafii   Wielkie Eysymonty

Oceny dokonano na podstawie indeksów z 5 lat 1797-1801.

Rocznie   ok. 70 urodzeń
      1-20 małżeństw
      25-45 zgonów

Uwagi:
a)   Dane dotyczące wieku zmarłych niemowląt dość dokładne.
b)   Prawdopodobnie wiele rodzin nie robiło wielkiej różnicy między kościołem katolickim a unickim (np. brak metryk chrztów, są metryki zgonów)
c)   Duży odsetek unitów.

Na podstawie indeksów chrztów: szlachty   73,5%, mieszczan   0,0%, chłopów   24,1%, brak danych – 2,1%.

Wymienione w metrykach miejscowości

Miasto: brak

Dwory (rodzina): Burniewo (Eysymontt), Cydziki (Lebel), Gudziewicze (Eysymontt), Iwanowce (Eysymontt), Kniaziewicze (Zarzecki), Kraśnik (Houwalt, Zawistowski), Massalany (Kamiński, Laskowski), Trzeciaki (Mrozowski), Żukiewicze (Eysymontt)

Okolice: Burniewo, Eysymontty Wielkie, Glindzicze, Jarmolicze, Jodkiewicze, Jukniewicze, Jurowce, Kuliki, Maciejewicze, Misiewicze, Mitkiewicze, Siezieniewicze, Żukiewicze

Wsie: Cydziki alias Nowosiółki, Dublany, Kajeniowce, Kowale, Massalany, Nowiki, Odźwierna, Piaski, Poczujki, Rodziewicze, Rymuciowce, Siemierenki, Trzeciaki, Wołotynia.

Offline wd

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 24
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #5 dnia: Październik 13, 2017, 09:55:19 am »
Alicjo,

Gwoli uzupełnienia.

Kuścin znajdował się w parafii Kuźnica. I to tam zasadniczo chrzczono narodzone w Kuścinie dzieci.

Wojny napoleońskie raczej chyba nie miały większego wpływu na demografię parafii sidrzańskiej. Główne siły Wielkiej Armii przemieszczały się bowiem bardziej na północ, od Łomży w stronę Augustowa a dopiero następnie dalej na wschód. Armia Reymera natomiast przeszła z Białegostoku w kierunku Bobrownik, przez puszczę obecnie zwaną Knyszyńską. Niewątpliwie w interesującyh nas okolicach pozostały pewne niedobitki owych armii. Na przykład pewna obywatelka Kuźnicy, już nieżyjąca pani nosząca piękne polskie nazwisko Koduń (Codogne ?) była jedną z ich konsekwencji...

Pzdrw.
W.

Offline A. Rybalko

  • Newbie
  • *
  • Wiadomości: 38
  • Karma: +1/-0
Odp: Krótkie opisy parafii grodzieńskich
« Odpowiedź #6 dnia: Październik 13, 2017, 10:49:07 am »
Witaj,

dzieki za uzupelnienie! Wojny nie mialy pewnie wplywu na demografie, ale na zapisy metrykalne - tak. Lata 1812-1813 sa bardzo skape w zapisy, mowie tu o parafiach Sidra, Repla, Wielkie Eysymonty, bo te indeksowalam. Nie sadze, ze kobiety przestaly rodzic, a mieszkancy - zenic sie i umierac. Totez gwoli prawdy statystycznej lepiej tych lat nie uwzgledniac.

Pozdrowienia serdeczne,
Alicja